فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مفهوم «آلودگی» در نظریه‌ی ژولیا کریستوا به‌عنوان تهدیدی برای مرزهای هویتی سوژه در مواجهه با عناصر طردشده تعریف می‌شود. این مفهوم ریشه در گسست کودک از بدن مادر دارد و در برخورد با پدیده‌هایی مانند جسد، خون، ترشحات بدنی و بدن زن به‌مثابه غیرِ مرد نمود می‌یابد.پژوهش حاضر از نوع کاربردی است و با روش تحلیل محتوای نشانه‌شناسانه انجام شده است. ابزار تحلیل شامل کدگذاری نشانه‌ها بر اساس مؤلفه‌های نظریه‌ی آلودگی کریستوا بوده است؛ به‌ویژه در تحلیل بازنمایی عناصر طردشده، مرزهای روانی و اجتماعی و بدن زن به‌عنوان عامل بحران در ساختار روایی و تصویری آثار. پنج فیلم از آثار شاخص دیوید کراننبرگ، رعشه‌ها، هار، فرزندان، اسکنرها و ویدئودروم، به‌عنوان نمونه‌های منتخب ژانر وحشت جسمانی بررسی شده‌اند.یافته‌ها نشان می‌دهند که در این آثار، بدن زن صرفاً سوژه‌ای در معرض آلودگی نیست، بلکه عاملی فعال در فروپاشی مرزهای روانی، اجتماعی و نمادین به تصویر کشیده شده است. بدن زن در این فیلم‌ها بستر بحران، تخریب نظم پدرسالار و انتقال ترس است.نتیجه‌گیری این پژوهش نشان می‌دهد که نظریه‌ی آلودگی کریستوا نه‌فقط ابزاری برای تحلیل مفاهیم انزجار و طرد به‌شمار می‌رود، بلکه چارچوبی مؤثر برای فهم نحوه‌ی بازنمایی بدن زن در سینمای وحشت نیز فراهم می‌آورد. این چارچوب به‌ویژه در تبیین چگونگی فروپاشی مرزهای روانی، اجتماعی و نمادین از طریق بدن زن در آثار کراننبرگ مؤثر بوده است. پژوهش حاضر با تمرکز بر پیوند میان جنسیت، خشونت و هویت در ژانر وحشت، به گسترش تحلیل‌های میان‌رشته‌ای در تقاطع روان‌کاوی و مطالعات سینمایی کمک می‌کند.