متفکران و کنشگران عهد مشروطیت در ایران و مسئلۀ حقوق اساسی ملت

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده مطالعات اجتماعی

doi
چکیده

هدف از این مقاله بررسی مفهوم حقوق و آزادی‌های اساسی ذیل مفهوم عدالت، نزد متفکران مشروطه است. مقاله بر آن بوده که با روش تحلیل تاریخی، تعریف دقیقی از حقوق اساسی نزد بیش از سی روحانی و روشنفکر دوران مشروطه عرضه دارد و تلاش کند دسته‌بندی مناسبی از نوع مواجهۀ هریک از ایشان نسبت‌به حقوق و آزادی‌ها ارائه دهد و از دسته‌بندی‌های دوگانه تن زند. چارچوب مفهومی و نظری موردبررسی، نحوۀ شکل‌گیری سوژۀ مدرن نزد کانت و رالز؛ و ازطرفی دسته‌بندی‌های موجود از حقوق، بوده است. درنهایت طیفی ارائه شد که در دستۀ اول آن باور به اینکه «آزادی باعث نشر زنادقه و مخالفت با اسلام است»؛ در دستۀ دوم «باورمندان به حقوق سیاسی یا حقوق شاه و رعیت، یا مردم و مسئولان»؛ در دستۀ سوم «حقوق اقتصادی و اجتماعی برای قوام بخشیدن به جامعه»؛ در دستۀ چهارم «باورمندان به حقوق شخصی و سیاسی» و در دستۀ پنجم «حقوق اساسی و آزادی‌های عمومی به‌عنوان حق شهروندی» وجود دارد.