مطالعه‌ی تطبیقی روش‌های پیشنهادی آفرینش موسیقی ایرانی در آثار مکتوب فرهاد فخرالدینی و شریف لطفی

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد‌آهنگ‌سازی،‌گروه‌آهنگ‌سازی،‌دانشکده‌موسیقی،دانشگاه‌هنر‌ایران،‌کرج،‌ایران.‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌

2 استاد‌گروه‌موسیقی،‌دانشکده‌موسیقی،‌دانشگاه‌ هنر‌ایران،‌کرج، ایران.

3 کارشناس‌ارشد‌گروه‌آهنگ‌سازی،‌دانشکده‌موسیقی،‌دانشگاه.هنر‌ایران،‌کرج،‌ایران.

doi
10.22059/jfadram.2025.383826.615954
چکیده

برخی از آهنگسازانِ ایرانی پس از تحصیل تعالیمِ آهنگسازیِ‌ موسیقیِ کلاسیکِ غرب و باتوجّه‌به‌ نوع شناختشان از ویژگی‌های موسیقیِ ایرانی، به خلق آثاری پرداخته‌اند. در این میان فرهاد فخرالدینی و شریف لطفی روش‌هایی را جهتِ آفرینشِ اثری موسیقایی بر اساسِ موسیقیِ ایرانی به‌صورت مکتوب ارائه کرده‌اند. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با روش توصیفی تحلیلی با بهره‌گیری از روش اسنادی و مطالعه‌ی نظام‌مند منابع کتابخانه‌ای، الکترونیکی  و مصاحبه، به تحلیل و تطبیقِ شیوه‌ها و استخراج شباهت‌ها و تفاوت‌هایی که این دو در شیوه‌های پیشنهادی آفرینش خود ارائه کرده‌اند، پرداخته شده و این دیدگاه‌ها با دیدگاه سایر افراد در این حوزه‌ها مقایسه شده است. نتایج نشان می‌دهد که واژه‌ی آفرینش نزد فخرالدینی و لطفی با دو تعبیر استفاده شده است: 1. وجود خلاقیت در ساخت اثر و 2. تأکید بر تمایز میانِ شیوه‌ی ساخت اثر بر اساسِ موسیقیِ فرهنگ‌های غیراروپایی با اروپایی. هم‌چُنین ترکیبِ موسیقیِ ایران نیز با دو تعبیر به‌کاربرده شده است: 1. استفاده‌ از مُتیف و گوشه‌ها که در ردیف موسیقی ایران آمده است و 2. استفاده از گام‌های مستخرج از ملُدی‌های موسیقی دستگاهی و محلی ایران. با توجه به پاسخ مصاحبه‌شوندگان درباره‌ی ملُدی، بافت (هارمنی و کنترپوآن)، فرم و ریتم، هر دو بدون درنظرگرفتن مواردی که از عناصر موسیقی ایرانی استفاده می‌کنند، روشی متفاوت با شیوه‌ی آفرینش در موسیقی غربی ارائه نکرده‌اند.