واکاوی معنای تمهیدات سینمایی با رویکرد آزمایشگاهی: معرفی مدل طیف معنایی
نویسندگان
1 دانشجویدکتریپژوهشهنر،گروهمطالعاتعالیهنر،دانشکدههنرهایتجسمی،دانشکدگانهنرهایزیبا،دانشگاهتهران،تهران،ایران.
2 استاد گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشکدگان هنرهای زیبا دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfadram.2024.381119.615925چکیده
با اینکه پژوهشهای آزمایشگاهی و مبتنی بر دادههای کمی در مطالعات سینما کمتر شناخته شدهاند، اما این رویکردها بهسرعت در حال گسترش و پیشرفت هستند. این مقاله نیز با همین رویکرد، مدل طیف معنایی را بهعنوان جایگزینی برای روشهای قطعی و مرزبندیشدۀ فعلی در توضیح معنای تمهیدات سینمایی معرفی میکند. فرضیۀ این پژوهش بیان میکند که نسبت دادن یک معنای مشخص به هر تمهید سینمایی در چهارچوبی قطعی و مرزبندیشده، روشی ناقص برای تبیین معنای تمهیدات است. در عوض، مدل طیف معنایی بهعنوان روشی جامعتر و دقیقتر پیشنهاد میشود که در آن چند معنا با وزنهای متفاوت برای هر تمهید در نظر گرفته میشود. برای آزمون این فرضیه، هفده تمهید سینمایی از دو کتاب داستانگویی سینمایی و دکوپاژهای مرجع 3 انتخاب شده و معنای هریک از آنها در قالب پرسشنامهای چهارگزینهای از مخاطبان پرسیده شد. سوالات به دو گروه تقسیم شدند؛ گروه اول براساس روش فعلی و گروه دوم با استفاده از مدل طیف معنایی طراحی شدند. 69 نفر در این آزمایش شرکت کردند و نتایج نشان داد که مدل طیف معنایی توانسته گرایش مخاطبان را به گزینۀ منطبق با تمهید 33 درصد افزیش دهد. این نتایج نشان میدهد که مدل طیف معنایی قادر به پر کردن خلأ موجود در روشهای فعلی برای تبیین معنای تمهیدات سینمایی است.