پیدایش درام رمانتیک و نخستین جلوۀ خودآگاهی به آن در ادبیات نمایشی ایران: سرنوشت پرویز از علیمحمدخان اویسی و شیدوش و ناهید از میرزا ابوالحسن خان فروغی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تئاتر، گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه آموزشی هنرهای نمایشی دانشکده ی هنرهای نمایشی و موسیقی پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
4 استادیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfadram.2025.99313چکیده
موضوع این مقاله تبیین پیدایش درام رمانتیک در تاریخ ادبیات نمایشی ایران و شناخت نخستین مولفههای آن است که به لحاظ تاریخی، ابتدا در نمایشنامۀ سرنوشت پرویز علی محمد خان اویسی بروز و ظهور پیداکرد؛ اما با وجود مولفههایی چون ادبیات غنایی، امر خیالانگیز، دوپارگی سوژه و میهن دوستی در نخستین نمایشنامۀ رمانتیک نام برده و همچنین در آثار نمایشنامهنویسان پس از اویسی، به کار رفتن لفظ رمانتیک برای این آثار مرسوم نبود و یا خودآگاهی نسبت به آن وجود نداشت تا اینکه نخستین بار ابوالحسن خان فروغی در دیباچۀ اثر خود با نام شیدوش و ناهید از لفظ «سبک رمانتیک» استفاده میکند و اثر خود را ذیل رمانتیسم به مثابه نمودی از تجدد ادبی صورت بندی مینماید. قابل ذکر است که ضرورت این پژوهش، در دستیابی به شناخت بنیاین های فکری در جهت شکل گیری ادبیات نمایشی در ایران نهفته است. زیرا مسئله این است که نشان دهیم مهمترین پدیدۀ ادبی در جنبشهای فکری دوران مدرن، در ایران چگونه آشکار گشت و سیردگرگونی خود را پیش برد. برای تبیین موارد یاد شده، از مبانی نظری رمانتیسمهای اولیه که فردریک بیزر آن را صورت بندی کرده است، بهره خواهیم برد، تا بتوانیم از طریق آن حدود رمانتیسم در ایران را مشخص نماییم.
