فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده طبقۀ اجتماعی ازجمله مفاهیمی است که در بین اندیشمندان علوم اجتماعی بسیار مناقشه‌برانگیز بوده است. اندیشمندان این حوزه درمورد تعریف طبقه، حوزه و کاربرد آن، ساختار و نظریه­ های مرتبط با آن توافق چندانی ندارند و از منظرهای مختلف آن را تحلیل و بررسی کرده ­اند. گاهی این مفهوم از بُعد اقتصادی، گاهی سیاسی و گاهی علاوه بر بُعد اقتصادی و سیاسی از ابعاد اجتماعی و فرهنگی مورد مطالعه قرار گرفته است. عده‎ ای هم اعتقادی به وجود طبقه ندارند. نوع نگاه اندیشمندان به این مفهوم می ­تواند رویه‎های متفاوتی را در زمینۀ مسائل و مفاهیم قشربندی، طبقۀ اجتماعی و طبقۀ متوسط به­ وجود آورد. این مقاله با روش فراتحلیل به بررسی و مقایسۀ نظرات اندیشمندان طبقۀ اجتماعی و طبقۀ متوسط در ایران می‎پردازد و نظریه­ های آنان را در زمینه‎های مفهوم و ساختار طبقۀ اجتماعی، ساختار، ویژگی‎ها، تیپولوژی و کارکردهای طبقۀ متوسط مورد مقایسه قرار می‎دهد. دوره‎های مطالعاتی صاحبنظران درمورد طبقۀ اجتماعی، قبل از قاجار، قاجار، پهلوی و انقلاب اسلامی ایران است. نتایج نشان می­ دهد که به‎ترتیب بیشترین توافق درمورد مفهوم طبقه به ملاک­ های: 1. شغلی، 2. اقتصادی و شانس­ های مشترک زندگی به یک میزان، 3. قدرت و مالکیت، و 4. درک شرایط تاریخی مربوط است. همچنین، این نظریه ­پردازان در زمینه‎های ساختار طبقه، ویژگی‎ها، تیپولوژی و کارکرد‎های طبقۀ اجتماعی و طبقۀ متوسط دارای نقاط اشتراک و افتراق هستند.