تأثیر تمرین به شیوه فعالیت‌های ورزشی میان‌وعده‌ای شدید بر آمادگی قلبی-تنفسی: یک مرور نظام‌مند

نویسندگان

1 گروه آموزش تربیت‌بدنی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 گروه آموزش تربیت‌بدنی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.22089/spj.2025.18276.2384
چکیده

هدف: کمبود وقت و دسترسی محدود به امکانات ورزشی، از موانع رایج پیروی از دستورالعمل‌های توصیه‌شده درباره فعالیت بدنی منظم، به‌ویژه در بزرگسالان شاغل است. در سال‌های اخیر، «اسنک‌های فعالیت ورزشی» به‌عنوان رویکردی عملی و کوتاه‌مدت برای ارتقای سلامت عمومی مدنظر قرار گرفته‌اند. در مطالعه حاضر، این شیوه شامل انجام وهله‌های بسیار کوتاه (کمتر از یک دقیقه) و شدید فعالیت بدنی به صورت پراکنده در طول روز تعریف شد. با وجود رشد فزاینده مطالعات در این زمینه، هنوز شواهد نظام‌مند و یکپارچه‌ای درباره اثر آن‌ها بر آمادگی قلبی-تنفسی وجود ندارد؛ ازاین‌رو، این مطالعه با هدف پر کردن این خلأ و مرور نظام‌مند شواهد موجود طراحی شد.مواد و روش ها: این مرور نظام‌مند براساس دستورالعمل PRISMA 2020 و با ثبت پروتکل در سامانه PROSPERO  (کد ثبت: CRD420251081118) انجام شد. جستجو در پایگاه‌های بین‌المللی پابمد، اسکاپوس، Web of Science، گوگل اسکولار و پایگاه‌های داخلی مگیران و جهاد دانشگاهی، بدون محدودیت زمانی تا ژوئن ۲۰۲۵ انجام شد. از 1070 مقاله شناسایی‌شده، ۹ مطالعه با مجموع ۲۳۲ شرکت‌کننده (18 تا 59 سال) واجد شرایط ورود بودند (ملاک‌های ورود براساس چارچوب PICOS تعریف شدند). غربالگری و ارزیابی کیفیت توسط دو پژوهشگر مستقل صورت پذیرفت. یافته ها: اجرای پروتکل‌های اسنک فعالیت ورزشی (سه تا شش وهله فعالیت شدید ۲۰ تا ۳۰ ثانیه‌ای، سه بار در هفته به مدت شش تا هشت هفته) باعث بهبود معنا‌دار  VO₂max/VO₂peak(در بازه 4 درصد تا 27 درصد) در جمعیت‌های متنوع شد. همچنین این شیوه در مقایسه با تمرینات تداومی با شدت متوسط، عملکرد بهتری در ارتقای آمادگی قلبی-تنفسی داشت.نتیجه گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای اسنک‌های فعالیت ورزشی با شدت بالا، در قالب چند وهله کوتاه و پراکنده در طول روز، رویکردی مؤثر، ساده و ادغام‌شدنی در زندگی روزمره برای بهبود آمادگی قلبی-تنفسی، به‌ویژه در افراد کم‌تحرک است؛ هرچند به انجام مطالعات گسترده‌تر و بلندمدت برای تأیید نتایج نیاز است.