ژانر و هویت؛ مطالعه تطبیقی نقش هویت ملی و فرهنگی در تکوین ژانرهای بومی سینما
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مطالعات تئاتر، گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfadram.2024.367225.615803چکیده
ژانرهای بومی مجموعهای از زیرژانرها یا ژانرهای ترکیبی محبوب در مناطقی خاص هستند که ویژگیهایی را در کنار هم قرار دادهاند که در آثار تولید مناطق دیگر کمتر دیده شدهاند. در این پژوهش که با هدف شناسایی نقش هویت ملی و فرهنگی در تکوینهای ژانرهای بومی انجام گرفته است، طیفی از ژانرهای بومی مانند هنرهای رزمی در هنگکنگ، وسترن اسپاگتی در ایتالیا، ماسالا در هندوستان، هیماتفیلم در آلمان، انیمههای ژاپنی و فیلمفارسیهای ایرانی به روش تطبیقی مورد بررسی قرار گرفتهاند تا روند تکوین این ژانرها در رابطه با دغدغههای ملی مورد بازشناخت قرار گیرد. یافتههای این پژوهش روشن میکند که این ژانرها نهتنها هویتهای ملی را در کلیشههای ژانری خود بازنمایی میکند، بلکه باوجود تنوع ژانریک، یک روند ثابت در تکوین این ژانرها وجود دارد که از هویت ملی و فرهنگی بوم آن ژانر تأثیر پذیرفته است: برجستگی مقطعی هویت ملی با عواملی چون جنگ، استعمار، تسلط فرهنگی و دیگر عناصری که مفاهیم «خود» و «دیگری» را پررنگ میکنند و توجه به میراث فرهنگی و استفاده از آن در جهت بازنمایی هویت ملی در محتوا و ساختار آثار سینمایی، باعث شکلگیری ژانرهایی شده که ویژگیهای متمایزی نسبت به ژانرهای مسلط سینمایی در خود دارند. بیان دغدغههای ملی به زبانی که توسط عامه مردم قابل درک است این فیلمها را به شدت بین مردم محبوب کرده و به مرور زمان آثار سینمایی متعددی با تکرار مضامین و ویژگیهای این ژانرها تولید شده و مخاطب داخلی و خارجی خود را کسب میکنند و پیدایش «سینمای ملی» را تسهیل میبخشند.