کاربردی سازی روش تحلیل محتوای کیفی در فیلم های شخصیت محور (با تمرکز بر آرای فروید و گزیده آثار هیچکاک)
نویسندگان
1 کارشناسارشدروانشناسیعمومی،گروهروانشناسی،دانشکدهعلومانسانی،دانشگاهطلوعمهر،قم،ایران.
2 استادیارگروهرفتارحرکتیو روانشناسیورزشی،دانشکدهتربیتبدنیوعلومورزشی،دانشگاهعلامهطباطبائی،تهران،ایران
doi
10.22059/jfadram.2024.371879.615841چکیده
هدف از پژوهش حاضر، تحلیل کیفی محتوای تعدادی از فیلم های سینمایی ساختۀ آلفرد هیچکاک بر اساس نظریات زیگموند فروید است. روش تحقیق، تحلیل محتوا با رویکرد کیفی بوده که با تمرکز بر نظریۀ شخصیت فروید، سه فیلم- طناب، روانی و سرگیجه- از مجموعه آثار هیچکاک را به عنوان جامعه آماری مورد تحلیل قرار می دهد. شیوۀ گزینش آثار(نمونه گیری)، بر پایۀ گزینش و نزدیکی موضوعی-روایی و همچنین، دارابودن بیشترین شاخص های تحلیلی(واحدهای تحلیلی و معنایی-مقوله های اکتشافی بر پایۀ آرای فروید) بر اساس پرسش های اصلی پژوهش و به شیوۀ هدفمند و غیرتصادفی به انجام رسیده است. ابزار تحقیق دربرگیرندۀ واحدهای تحلیل، واحدهای معنا، مناطق محتوایی و مقولۀ تحلیل بوده که بر اساس آرای فروید به صورت اکتشافی (از منابع کتابخانه ای، دیداری و شنیداری) ارائه شده و مورد سنجش قرار گرفته اند. نتایج و یافته های پژوهش، مؤید ضرورت کاربردی سازی روش تحلیل محتوای کیفی در مطالعات سینمایی بوده و همچنین، بیانگر تحقق هدف اصلی و اهداف فرعی پژوهش با محوریت تحلیل محتوای پنهان فیلم ها، تعیین شخصیت های اصلی در هر فیلم به مثابه واحد تحلیل، تعیین سکانس های حضور شخصیت های اصلی به مثابه واحد معنا و نهایتا، تعیین دو مقولۀ غرایز و اضطراب به مثابه مقوله های اصلی و نیز، استخراج دو منطقۀ محتوایی محوری با عنوان ساختار شخصیت و سطوح شخصیت با اتکا به نظریه فروید است.