کاربردی‏ سازی روش تحلیل محتوای کیفی در فیلم‏ های شخصیت‏ محور (با تمرکز بر آرای فروید و گزیده آثار هیچکاک)

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد‌روانشناسی‌عمومی،‌گروه‌روانشناسی،‌دانشکده‌علوم‌انسانی،‌دانشگاه‌طلوع‌مهر،‌قم،‌ایران.

2 استادیار‌گروه‌رفتار‌حرکتی‌و‌ ‌ روانشناسی‌ورزشی،‌دانشکده‌تربیت‌بدنی‌و‌علوم‌ورزشی،‌دانشگاه‌علامه‌طباطبائی،‌تهران،‌ایران

doi
10.22059/jfadram.2024.371879.615841
چکیده

   هدف از پژوهش حاضر، تحلیل کیفی محتوای تعدادی از فیلم ‏های سینمایی ساختۀ آلفرد هیچکاک بر اساس نظریات زیگموند فروید است. روش تحقیق، تحلیل محتوا با رویکرد کیفی بوده که با تمرکز بر نظریۀ شخصیت فروید، سه فیلم- طناب، روانی و سرگیجه- از مجموعه آثار هیچکاک را به عنوان جامعه آماری مورد تحلیل قرار می ‏دهد. شیوۀ گزینش آثار(نمونه‏ گیری)، بر پایۀ گزینش و نزدیکی موضوعی-روایی و همچنین، دارابودن بیشترین شاخص ‏های تحلیلی(واحدهای تحلیلی و معنایی-مقوله ‏های اکتشافی بر پایۀ آرای فروید) بر اساس پرسش ‏های اصلی پژوهش و به شیوۀ هدفمند و غیرتصادفی به انجام رسیده است. ابزار تحقیق دربرگیرندۀ واحدهای تحلیل، واحدهای معنا، مناطق محتوایی و مقولۀ تحلیل بوده که بر اساس آرای فروید به صورت اکتشافی (از منابع کتابخانه ‏ای، دیداری و شنیداری) ارائه شده و مورد سنجش قرار گرفته ‏اند. نتایج و یافته ‏های پژوهش، مؤید ضرورت کاربردی‏ سازی روش تحلیل محتوای کیفی در مطالعات سینمایی بوده و همچنین، بیانگر تحقق هدف اصلی و اهداف فرعی پژوهش با محوریت تحلیل محتوای پنهان فیلم‏ ها، تعیین شخصیت‏ های اصلی در هر فیلم به مثابه واحد تحلیل، تعیین سکانس ‏های حضور شخصیت ‏های اصلی به مثابه واحد معنا و نهایتا، تعیین دو مقولۀ غرایز و اضطراب به مثابه مقوله‏ های اصلی و نیز، استخراج دو منطقۀ محتوایی محوری با عنوان ساختار شخصیت و سطوح شخصیت با اتکا به نظریه فروید است.