بررسی ارتباط ترکیب بدن با طرحواره ناسازگار اولیه در افراد فعال

نویسندگان

1 استادیار، گروه جامعه شناسی و روان شناسی ورزشی پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی، تهران، ایران

2 استاددیار، گروه تربیت بدنی، واحد گنبدکاووس، دانشگاه آزاد اسلامی، گنبدکاووس، ایران.

3 استادیار، گروه تربیت بدنی، واحد گنبدکاووس، دانشگاه آزاد اسلامی، گنبدکاووس، ایران.

doi
10.22089/spj.2025.17619.2348
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط ترکیب بدن با طرحواره ناسازگار اولیه در افراد فعال انجام شد. روش پژوهش: روش اجرای این پژوهش، از نوع توصیفی-همبستگی بود. همه ورزشکاران زن و مرد رشته­های مختلف ورزشی با ترکیب بدنی متفاوت در استان گلستان جامعه­ آماری این پژوهش را تشکیل دادند که با استفاده از جدول مورگان 400 نفر (مرد: 270 نفر، زن: 103 نفر و تمایل به بیان جنسیت نداشتند: 27 نفر) به‌عنوان نمونۀ آماری انتخاب شدند. به‌منظور جمع­آوری داده­ها از پرسشنامه طرح­واره یانگ فرم کوتاه (YSQ-S) (1998)، پرسشنامه خودکنترلی تانجی (2004) و شاخص توده بدنی استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از آزمون‌های کلموگروف-اسمیرنوف و همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج: خودکنترلی و طرحواره غالب افراد فعال با ترکیب بدن مختلف نسبت به توزیع نرمال تفاوت معناداری وجود داشت (0.05>P). بین طرحواره ناسازگار اولیه با خودکنترلی و شاخص توده بدنی متفاوت (چاق، اضافه‌وزن، متناسب و لاغر) رابطه معناداری وجود داشت (0.01>P)؛ با این حال، رابطه بین طرحواره و خودکنترلی در افراد چاق و اضافه‌وزن مثبت بود، ولی در افراد متناسب و لاغر منفی به دست آمد (0.01>P). همچنین بین شاخص توده بدنی با طرحواره و خودکنترلی افراد چاق و لاغر رابطه مثبت وجود داشت؛ درحالی که بین شاخص توده بدنی با خودکنترلی افراد دارای اضافه‌وزن و نیز بین شاخص توده بدنی و طرحواره افراد متناسب رابطه منفی مشاهده شد (0.01>P).  نتیجه گیری: تحلیل کلی این نتایج اهمیت مداخلات روان‌شناختی در مدیریت وزن را برجسته می‌کند. همچنین تشویق به رفتارهای سالم و ارتقای اعتمادبه‌نفس می‌تواند تأثیر مثبت بر وضعیت بدنی و روانی افراد داشته باشد؛ لذا محرک‌های روانی و اجتماعی مختلف می‌توانند بر خودکنترلی افراد تأثیر بگذارند. به طور خاص، تفاوت‌های جنسیتی و وضعیت ترکیب بدنی نقش مهمی در نحوه‌ تعامل افراد با ورزش به‌عنوان یک فعالیت برای سلامتی دارند.