فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از میان تمام روایت‌های موجود درباره الحان ساسانی دو روایت در رساله اللهو و الملاهی نوشته ابن خردادبه و مروج ‌الذهب و معادن‌ الجوهر نوشته علی‌‌‌‌بن‌‌‌‌حسین مسعودی وجود دارد که علاوه بر ذکر نام الحان درباره چیستی آن‌ها نیز گزارش کوتاهی آمده ‌است. بین متن مسعودی و ابن خردادبه همسانی و ناهمسانی‌های مهمی وجود دارد. با توجه به رأی پژوهشگرانی که متن مسعودی را رونوشت متن ابن خردادبه می‌دانند و با در نظر گرفتن هم‌روزگار بودن دو نویسنده وجود این ناهمسانی‌ها پذیرفتنی نیست. مطالعه نسخه‌های متعدد از متن مسعودی نیز احتمال خطای رونویسان و مصححان را از بین می‌برد. چرایی وجود این همسانی و ناهمسانی‌های پرسش اصلی این پژوهش است. تجزیه و تحلیل موارد هم‌سان و ناهمسان در این دو روایت با استفاده از روش تحلیل روایت‌های تاریخی نشان داد احتمالا نویسندگان روایات خود را از مقابله و مقایسه متن دیگری نقل کرده‌اند. متن مرجع مشترکی به دو خط پهلوی و عربی در دست نویسندگان بوده‌است. شواهد نشان می‌دهد این دو متن مخدوش و نسخه عربی احتمالا برگردان متن پهلوی و به شیوه نگارشی اوایل اسلام بدون نقطه بوده‌است. بر اساس دانسته‌های پیشین از وجود آئین‌نامه‌های ساسانی در موضوعات مختلف می‌توان متن پهلوی مرجع نویسندگان را بخشی از یک آئین‌نامه‌ موسیقی به شمار آورد.