تحلیل جامعهشناختی موانع رشد اقتصاد سرمایهداری در ایران (مطالعه موردی نیمه پایانی دوره قاجار)
نویسندگان
1 استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
2 استاد گروه علوماجتماعی، دانشگاه تبریز
3 دانشجوی دکتری تخصصی جامعهشناسی اقتصادی و توسعه گروه علوماجتماعی دانشگاه تبریز
4 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز
doi
چکیده
چکیده: در این مقاله سعی شده است تا با بهرهگیری از رویکرد نظری ماکس وبر در باب موانعی که سازمان مالیه عمومی مبتنی بر تعهد جمعی برای عقلانیشدن اقتصاد بوجود میآورد و با اتکاء به تلفیقی از راهبرد روشی جامعهشناسی تاریخی تفسیری و تحلیلی، به تحلیل موانع عقلانیسازی اقتصاد در دوره قاجار بپردازیم. در این راستا ابتدا ویژگیهای سازمان مالیه عمومی مبتنی بر تعهد جمعی روستا، ایل و صنف رایج در دوره مورد مطالعه تحلیل شده است. سپس مولفههایی چون غلبه اقتصاد معیشتی؛ ممانعت از فردگرایی و گسترش اقتصاد و تقسیم کار اجتماعی؛ عدم رقابتپذیری اقتصاد در عرصه نظام جهانی؛ تحرکپذیری ضعیف اجتماعی به عنوان برآیندهای نظام مالیه عمومی حاکم بر این دوره مورد مطالعه قرار گرفته است و در پایان بر اساس یافتههای پژوهش مفهوم عقلانیت تانیسی به عنوان تعدیل نظری جهت انطباق بیشتر چارچوب و مفاهیم نظری با تفرد تاریخی ایران قاجاری ارائه گردیده است.
