رهیافتهای جامعه‌شناختی نقشهای اجتماعی زنان در نهادهای مدینه النبی در صدر اسلام

نویسندگان

1 هیئت علمی مؤسسه رهپویان سید الشهداء

2 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

نهادهای اجتماعی در جامعۀ اسلامیِ عصر نبوی، در حالی شکل گرفتند که ناظر به مکانت زنان و حضور آن­ها در عرصه‌های مختلف بود. اعطای ارزش‌های انسانی به زنان و افزودن موقعیت اجتماعی آنان در جامعۀ اسلامی، سبب شد تا هنجارهای اسلامی منطبق با ارزش­های قرآنی، متکی بر آموزه‌های الهی ناظر به ترفیع جایگاه زنان در جامعه مطرح شود. رفع موانع حضور اجتماعی زنان و برداشتن ممنوعیت‌های اجتماعی و تصحیح تصورات جاهلی دربارۀ زنان سبب شد تا عرصه‌های اجتماعی جدیدی برای حضور فعال زنان گشوده شود و تحقیرهای عصر جاهلی، جا را به ارزش‌های انسانی و تشویق ­های فرهنگی دهد که همین عامل سبب شد تا در عرصه‌های مختلف اجتماعی اعم از علمی ـ فرهنگی، حکومتی ـ سیاسی و نظامی و اقتصادی بانوان حضوری همدلانه و فعال بیابند. بر این اساس، مقالۀ حاضر تلاش دارد تا با رهیافتی تاریخی و جامعه­شناختی، ضمن بررسی نقش‌های محقق زنان در تاریخ عصر نبوی، با تصورات متکی بر نقش‌های محول قرآنی و نبوی، حضور آن­ها را در توسعۀ نهادهای اجتماعی مدینه ­النبی معرفی و عوامل مؤثر بر رشد تکاپوهای فرهنگی و اجتماعی زنان در این عرصه را با روش توصیفی ـ تحلیلی بازشنایی کند و به پرسش ­های مطرح پاسخ دهد.