واقعیت سینمایی و نسبت ایده و فرم زیباشناختی در اندیشه ژاک رانسیر نمونه مطالعاتی: باد ما را خواهد برد

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای پژوهش هنر، گروه هنر، دانشکده عمران، معماری و هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه ادبیات نمایشی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22059/jfadram.2023.362521.615780
چکیده

مقالۀ حاضر بر آن است با تبیین نسبت ایده و فرم، به رابطۀ میان تصویر و واقعیت سینمایی بپردازد. در این مسیر با رجوع به آراء ژاک رانسیر و فیلم باد ما را خواهد برد ساختۀ عباس کیارستمی رویّه‌های زیباشناختی میان دو امر ناهمگون، یکی تصویر به مثابه قاب‌هایی نمادین و دیگری تصویر به مثابه ارگانیسمی زنده را مورد بررسی قرار می‌‌دهد. ژاک رانسیرتصویر سینمایی را چون یک نوشتار جمعی و مشترک در نظر می‌گیرد که تماشاگر سهمی در ساختن چیزی دارد که همزمان اشتراکی و انحصاری است. این تلاطم، بر اساس یک ایدۀ پیشینی و معین به رهاییِ نیروهایی می‌انجامد که در ساختنِ چیزهایی تازه به کار می‌روند. در نتیجه واقعیت سینمایی برسازندۀ نسبتی از ساختن و فروپاشی، میان ایده‌‌ای که فُرم فیلم بر آن بنا شده، و ادراکِات تماشاگر است. یافته‌ها در این مقاله نشان داد تصویر سینمایی به سببِ ماهیت خود، قادر است با خنثی نمودنِ قدرت ایده که خود را در پیوند نماها و تاثیراتِ معین فُرمیِ آشکار می‌کند، نظامی خاص را بنا کند که به امرِ زیباشناختی تعلق داشته، و تاثیراتی خاص و نامتعین را بر بستری مشترک متجلی می‌سازد. روش انجام پژوهش توصیفی – تحلیلی بوده و داده‌ها از منابعِ کتاب‌خانه‌ای گرد‌آوری و نمونه‌کاوی شده‌‌اند.