برساخت و بازنمایی هویت قومی در آوازهای فوتبال: مطالعه موردی شعارهای هواداران تیم تراکتور تبریز
نویسندگان
1 استادیار گروه موسیقی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
doi
10.22059/jfadram.2023.354422.615724چکیده
موسیقی و فوتبال هر دو هویت ساز هستند که در پدیده سومی به نام شعارهای هواداری، کنار هم قرار میگیرند. شعارهای هواداران از منظر اتنوموزیکولوژی یک رفتار موسیقایی محسوب میشود. شکلگیری این رفتار موسیقایی مبتنی بر اجرای مشارکتی است که در آن تاکید بر حضور حداکثری افراد است و از دو گانهی هنرمند-مخاطب خبری نیست. معمولا شعارهای هواداری محملی برای بروز هویت قومی میشوند. موسیقیهای مردم پسند ایران، ترکیه و جمهوری آذربایجان، نوحههای مذهبی، شعارهای سیاسی مربوط به انقلاب اسلامی، شعارهای هواداران تیمهای ترکیه و موسیقیهای فولکلور از مهمترین منابع موسیقایی هواداران تراکتور برای شعارسازی محسوب میشوند. این شعارها به خصوص از سال 1388، با صعود مجدد تراکتور به لیگ برتر با مضامین هویتی همراه میشوند. از سال 1388 تا اوایل دههی 1390 این شعارها تحت تاثیر جنبشهای قومیتی در آذربایجان، جنبهی سیاسی به خود میگیرند و بر خودمختاری تاکید میکنند. پس از آن و با اقدامات امنیتی، جنبههای سیاسی کمرنگ تر میشوند و جنبههای فرهنگی در شعارها بروز بیشتری مییابند. تاکید بر آذربایجان به عنوان سرزمین مادری از مهمترین مفاهیم مطرح شده در شعارهای هواداران است. تاکید بر هویت آذربایجانی غالبا در عنصر کلام اتفاق میافتد و به لحاظ موسیقایی، محدودیتی برای استفاده از موسیقیهای غیر آذری دیده نمیشود.