کاربردها و کارکردهای پدیدۀ صوتی ـ موسیقاییِ آوازخوانی فروشندگان در بازار بزرگ شهر رشت
نویسندگان
1 کارشناس ارشد موسیقی شناسی (اتنوموزیکولوژی،) گروه موسیقی شناسی، دانشکده موسیقی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه موسیقی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
doi
10.22059/jfadram.2022.348126.615696چکیده
مناسبات اقتصادی حاکم بر بازارها، همواره در شکلگیری و نوع تعاملات انسانیِ میان عرضهکننده و متقاضی، تاثیرگذار بودهاند. دراینمیان، بازارهایی با ساختار و بافتِ سُنتی (نظیر آنچه در بازارهای گیلان مشاهده میشود)، علاوهبر تبعیت از مناسبات اقتصادیِ مرسوم، موقعیتها و شرایطی را ــ بهواسطۀ نظم فرهنگیِ مستقر در جامعه ــ پدید میآورند که از تعاملات انسانی گرفته تا انتظامیافتگیِ سطوح مرتبط با ساختار کالبدی را تحتتأثیر قرار میدهند. این مقاله با هدف صورتبندی و تحلیل آوازهای فروشندگان بازار بزرگ رشت، بر اساس مفاهیم «کاربرد» و «کارکرد»، در صدد پاسخگویی به این سؤال است که این آوازها چه کاربردها و کارکردهایی در بستر بازار دارند. دادههای گردآوریشده، مشتملبر صداها و تصاویر ضبطشده، گفتگو با فروشندگان و مراجعین و همچنین مشاهدات میدانی در بازار بزرگ رشت و برخی از بازارهای محلی استان گیلان است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که کاربرد این پدیدۀ صوتی ـ موسیقایی در بستر بازار، محورهای چهارگانۀ «خبررسانی»، «تبلیغاتی»، «نمایشی» و «بازخوانی» را دربرمیگیرد و کارکرد آوازهای مذکور، در هشت محورِ «برقراری ارتباط»، «ارائۀ نمادین مفاهیم»، «بیان احساسات»، «لذت زیباییشناختی»، «سرگرمکردن»، «اعتباربخشی به نهادهای اجتماعی»، «کمک به تداوم و ثبات فرهنگی» و «کمک به یکپارچگی جامعه» قابل صورتبندیاند. دادههای گردآوریشده با استفاده از روش توصیفیـتحلیلی مورد مطالعه قرار گرفتهاند.