فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقاله حاضر به بررسی مفهوم ولایت عرفانی از منظر امام خمینی با تمرکز بر مراتب آن در قوس نزول و صعود می‌پردازد. این پژوهش که با روش کتابخانه‌ای و با مطالعه آثار عرفانی امام خمینی انجام‌شده، ضرورت خود را در تبیین نظام هستی‌شناسی عرفانی ولایت با تأکید بر این دو قوس می‌داند که در پژوهش‌های معاصر کمتر بدان پرداخته‌شده است. از نگاه امام خمینی، ولایت، حقیقتی واحد و ظهور اسم اعظم «الله» است که همۀ موجودات به میزان سعه وجودی خود از آن بهره‌مندند. این حقیقت در قوس نزول از ذات غیب‌الغیوب آغاز شده و در پنج حضرت (احدیت، واحدیت، ارواح، مثال و کون جامع) و مراحلی چون فیض اقدس، اسم اعظم، اعیان ثابته و فیض مقدس تجلی می‌یابد. در قوس صعود، سالک با پیمودن اسفار اربعه عرفانی و گذر از مراتب فنا (فعلی، صفاتی و ذاتی) و قرب (نوافل و فرایض)، به شهود مراتب ولایت و وصول به مقام انسان کامل نائل می‌شود. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که از دیدگاه امام خمینی، انسان کامل (حقیقت محمدیه و علویه) مظهر تام ولایت و عینیت یافته با اسم اعظم است و سیر عرفانی در چارچوب شریعت و تحت هدایت اولیای الهی محقق می‌گردد.