کارکرد خاطره از منظر «جریان سیال ذهن»: بررسی نمایشنامۀ خانمچه و مهتابی اثر اکبر رادی
نویسندگان
1 دانشیارگروه هنرهای نمایشی، دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد ادبیات نمایشی، گروه هنرهای نمایشی، دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 ستادیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfadram.2022.344076.615678چکیده
تاکنون متون مختلفی از زمان پیدایش شیوۀ جریان سیال ذهن در حوزۀ ادبیات داستانی ابتدا در غرب و سپس در ایران به این سبک نوشته شدهاند، جریان سیال ذهن، برای اولینبار در حوزۀ روانشناسی توسط ویلیام جیمز معرفی شد. جریان سیال ذهن، شیوهای بسیار متنی است که در حوزۀ درام کمتر به آن پرداخته شده است، و بیشتر در دنیای داستان قابل بررسی است، درحالیکه در سالهای اخیر متون متعددی به این شیوه نوشته شدهاند. این پژوهش، به بررسی و مطالعۀ کارکرد و نمود خاطره از منظر شیوۀ جریان سیال ذهن با تمرکز بر نمایشنامۀ خانمچه و مهتابی اثر اکبر رادی نمایشنامهنویس معاصر ایران میپردازد. در این پژوهش، ابتدا زمینههای فلسفی، روانشناختی و ادبی توجه به آثار ذهنی در غرب مورد مطالعه قرار میگیرد، و بعد از آن به پیدایش شیوۀ جریان سیال ذهن در غرب پرداخته میشود، و سپس اصلیترین مؤلفههای جریان سیال ذهن، از بعد روایت، گفتمان، زمان و طرح (پلات) مورد بررسی قرار میگیرند. و در انتهای این پژوهش، به پیدایش شیوۀ جریان سیال ذهن در ایران میرسیم. و در آخر بعد از مطالعۀ شیوۀ جریان سیال ذهن، این سبک از روایت را از منظر خاطره و مرور خاطرات با بررسی موردی نمایشنامهی خانمچه و مهتابی بررسی میکنیم.
