تحلیل آماری- همدیدی امواج سرمایشی و فراگیر شمال غرب ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه زنجان
2 دانشجوی کارشناسی ارشد آب و هواشناسی سینوپتیک گروه جغرافیا، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه زنجان
3 دانشجوی دکتری تغییرات آب وهوایی و استاد مدعو گروه جغرافیا، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه زنجان
doi
10.22059/jphgr.2018.222739.1006976چکیده
هدف از این پژوهش تحلیل الگوهای همدیدی تداوم سهروزة امواج سرمایشی شمال غرب ایران طی دهههای اخیر است. برای اجرای آن، از دادههای میانگین دمای روزانة 44 ایستگاه همدیدی شمال غرب طی بازۀ زمانی 1980 تا 2010 استفاده شد. دادههای دمای روزانه به کمک روش درونیابی فضایی کریجینگ و با استفاده از امکانات برنامهنویسی محیط نرمافزار Matlabدر یاختههایی با ابعاد 15×15 کیلومتر درونیابی شد و سرانجام 5082 یاخته بهدست آمد. سپس، با استفاده از آستانة تعریفشده، 1196 روز سرد انتخاب شد و با استفاده از روش ادغام وارد (draw) برنامة خوشهبندی پراکندگی روزهای بهدستآمده به چهار الگو تقسیم شد و نتایج آن در نرمافزار Surferترسیم گردید. نتایج این الگوها نشان داد بیشتر سرماهای فراگیر شمال غرب بر اثر شکلگیری الگوی پُرفشار سیبری در سطح زمین ایجاد شده است. نحوة آرایش دو سامانة پُرفشار سیبری و پُرفشارهای مهاجر غربی نقش بسیار مهمی در هدایت هوای سرد عرضهای شمالی به سمت شمال غرب ایفا کردهاند. در بیشتر الگوها مهمترین پدیده و عامل اصلی وقوع سرما استقرار ناوۀ عمیق بر روی منطقه است. در بقیۀ موارد قرارگیری کمفشار جنب قطبی در مناطق شمالی اروپا و روسیه موجب شده هوای سرد قطبی به سمت عرضهای پایینتر و شمال غرب حرکت کند.