تساوی یا تفاوت دیه زن و مرد با رویکردی بر مبانی امام خمینی(ره)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.
doi
10.22034/matin.2025.205598.1539چکیده
درزمینۀ تفاوت دیه زن و مرد دو نظریه بیانشدهاست؛ نظر مشهور، تنصیف و دلیل عمدۀ قائلین آن تصریح برخی روایات است. در مقابل، گروهی با تمسک به عدمتصریح قرآن و مخالفت روایات تنصیف با قرآن، اصلعدالتقضایی و کرامت انسانی، به تساوی دیه فتوادادهاند. نگارنده پس از مداقه در دلایل استنادی قائلین هردو نظریه و با ملحوظ قراردادن این نکته که حکم به تفاوت دیه برگرفته از نصوص قرآنی نیست به این نتیجه رسیدهاست که برای رفع تعارض تفاوت دیه با حقوق بینالمللی میتوان از دو راهکار استفاده کرد: اول اینکه با استناد به مبانی نظری امامخمینی مبتنی بر فقه پویا اجتهاد در باب تساوی دیه زن و مرد بسته نیست و میتوان با توجه به مقتضیات زمانی و مکانی حکم به تساوی داد که منطبق با مصالح، عقل و عدالتاجتماعی مدنظر اسلام است و یا اینکه از یک رویکرد جدید که جمع دو نظریه است استفاده کرد؛ یعنی هم حکم تنصیف را پذیرفت و هم با استفاده از عناوینثانویه مثل مصلحت، ضرورت، حفظنظام و قاعده اهم و مهم راهکاری برای جبران مابهالتفاوت ارائه داد.