نقشِ توصیف‏ در گفتارِ «شخصیت‏های بی ‏نام» در تراژدی ‏های یونان باستان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشتۀ پژوهش هنر دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس. تهران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکدۀ ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، ایران.

doi
10.22059/jfadram.2021.322771.615555
چکیده

توصیف[i] در تراژدی‏های یونان باستان جایگاهی مهم دارد و هستۀ داستانی وپیرنگ غالب این تراژدی‏ها، علاوه بر آنکه بر بنیاد کنش و گفتار قهرمانان شکل می‏گیرد، بر اساسِ توصیف نیز استوار گشته است. یکی از انواع شخصیت‏هایی که در تراژدی‏های یونان باستان نقش مهمی ایفا می‏کند، «شخصیت بی‏نام2[ii]» است که در زمرۀ اشخاصِ فرعی تراژدی جای دارد و تراژدی‏نویسان معمولاً برای آنها نامی برنگزیده‏اند و از آنها با عناوین کلی، مانند پیک، مربی، دایه، نام می‏برند. هدف از این پژوهش، کشفِ شیوه‏های پیشبرد پی‎رنگِ تراژدی، توسط گفتار[iii] ِتوصیفیِ «شخصیت‏های بی‏نام»، در گزیده‏ای از تراژدی‏های آیسخولوس[iv]، سوفوکل[v] و اوریپید[vi] است. پرسش اصلیِ این است که «شخصیت بی‏نام»، چگونه و با چه الگویی در به کاربردنِ توصیف، در بازآفرینی روایت دراماتیک تراژدی‏ها از روایت اسطوره‎ای، نقش ایفا می‏کند؟ پژوهشِ حاضر، به شیوه‫ای توصیفی- تحلیلی، با ترسیم جدول در طبقه‏بندیِ انواع توصیف از زبان «شخصیت‏های بی‏نام»، به نتیجه می‏رسد که شخصیت‏های بی‏نام اگرچه در تراژدی نقش فرعی بر عهده دارند، اما در پیشبرد پی‏رنگِ روایت دراماتیک، نقشی اساسی و غیر قابل حذف دارند و گاه، مهم‏ترین نقاط عطف در نمایشنامه‏ها، مثل ترغیب شخصیت اصلی به عمل، یا آوردن خبر مرگ شخصیت‏های اصلی و یا آشکار ساختن راز و مانند اینها بر عهدۀ آنها است.