خوانش بینامتنی اسطورهی میوه ممنوعه در سه نمایشنامهی برتر جشنوارههای تئاتر کودک و نوجوان
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی- دانشکده ادبیات و علوم انسانی- دانشگاه بیرجند
2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند
3 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند
doi
10.22059/jfadram.2021.305234.615443چکیده
آثار نمایشی کودک و نوجوان، بهویژه وقتی پدیدآورندگان آنها، در تعاملی بینامتنی با متون کهن، عناصر ساختاری مهمی از قبیل زمان، مکان، شخصیتهای داستانی و گاه حتی همهی یک پیکرهی داستانی را دستمایهی کار خود قرار میدهند، گذشته از فراهمآوردن زمینهی سرگرمی، تفریح و تخلیهی روانی، از سویی کارکرد آموزشی دارد و از دیگرسو بستر مناسبی است برای انتقال میراث نیاکانی (سنتها، آیینها و ...) به آگاهی نسل امروز. یکی از این آبشخورهای برجسته، اسطوره و روایتهای اسطورهای است که همواره به اشکال مختلف در آیینها، باورها و متون ادبی و هنری از جمله داستانها، نمایشنامهها و فیلمنامهها بازتاب یافته است. در این جستار با بهرهگیری از نظریهی بیشمتنیت ژرار ژنت، به شیوهی توصیفی- تحلیلی، چگونگی بازآفرینی اسطورهی میوهی ممنوعه (سیب) در سه نمایشنامهی برتر جشنوارههای تئاتر کودک و نوجوان، بررسی شده است. از مهمترین یافتههای پژوهش حاضر میتوان به این موارد اشاره کرد: نویسندگان این نمایشنامهها بیشتر با بهره بردن از روش گسترش متن (تراگونگی کمی)، بنمایهی اسطورهای میوهی ممنوعه را به کار بردهاند. البته در قسمتی از نمایشنامهها نیز برای درک بهتر و جذاب کردن نمایش، تراگونگی محتوایی نیز به چشم میخورد. از این رو، زوایای پنهان این نمایشنامهها در پیوند با این بنمایهی اسطورهای بهتر فهمیده میشود.