تحول بازنمایی زن قهرمان: سینمای انیمیشن دیزنی از سفیدبرفی و هفت کوتوله تا زوتوپیا
نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشکده تجسمی دانشگاه هنر تهران
2 عضو هیات علمی دانشکده هنرهای تجسمی دانشگاه هنر تهران
3 عضو هیات علمی، گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهان
doi
10.22059/jfadram.2021.317898.615520چکیده
بازنمایی شخصیتهای زن، یکی از محورهای اصلی تولید انیمیشن در کمپانی والتدیزنی است. اولین انیمیشن بلند دیزنی، سفیدبرفی و هفتکوتوله درسال 1937 و زوتوپیا در سال 2016 یعنی حدود 80 سال بعد ساخته شد. تحول کلیشههای جنسیتی و شخصیتزنان در این آثار روندی آشکار و قابل تأمل است. در این مقاله 13 نمونه از مهمترین آثار کمپانی دیزنی در بازهی زمانی بین 1937 تا 2016 انتخاب شدهاند. در همهی این آثار شخصیت اصلی داستان قهرمانِ زن است. این پژوهش تلاش دارد تا با اتکا بر رویکردهای بازنمایی، به تحلیل آثار هدف پرداخته، نحوهی بازنمایی شخصیت قهرمان زن و تحولات آن را در سینمای انیمیشن دیزنی ارزیابی نماید چنانکه استراتژیهای برساختیِ کلیشهسازی و اسطورهسازی، از ابزار مهم بازنمایی رسانهای برای تعریف و تثبیت معانی هستند. در این مقاله، با استفاده از الگوی سهسطحی نشانهشناسی رولان بارت، دلالتهای صریح، ضمنی و ایدئولوژیک تحلیل میشود. یافتهها حکایت از تحولات عمده در روند بازنمایی شخصیتهای زنانه در این تولیدات دارند؛ شیوهی بازنمایی قهرمانان زن از ابتدا تا اواخر قرن بیستم، تغییرات مربوط به اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یک، و نیز دگرگونیهای مربوط به دههی اخیر. درنتیجه این تحولات را میتوان تقارن و تأثیر موجهای اول تا سوم جنبش فمینیزم دانست.