تحول بازنمایی زن قهرمان: سینمای انیمیشن دیزنی از سفیدبرفی و هفت کوتوله تا زوتوپیا

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشکده تجسمی دانشگاه هنر تهران

2 عضو هیات علمی دانشکده هنرهای تجسمی دانشگاه هنر تهران

3 عضو هیات علمی، گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهان

doi
10.22059/jfadram.2021.317898.615520
چکیده

بازنمایی شخصیت­های زن، یکی از محورهای اصلی تولید انیمیشن در کمپانی والت­دیزنی است. اولین انیمیشن بلند دیزنی، سفیدبرفی و هفت­کوتوله درسال 1937 و زوتوپیا در سال 2016 یعنی حدود 80 سال بعد ساخته شد. تحول کلیشه­های جنسیتی و شخصیت­زنان در این آثار روندی آشکار و قابل تأمل است. در این مقاله 13 نمونه از مهم­ترین آثار کمپانی دیزنی در بازه­ی زمانی بین 1937 تا 2016 انتخاب شده­اند. در همه­ی این آثار شخصیت اصلی داستان قهرمانِ زن است. این پژوهش تلاش دارد تا با اتکا بر رویکردهای بازنمایی، به تحلیل آثار هدف پرداخته، نحوه­ی بازنمایی شخصیت قهرمان زن و تحولات آن را در سینمای انیمیشن دیزنی ارزیابی نماید چنانکه استراتژی­های برساختیِ کلیشه­سازی و اسطوره­سازی، از ابزار مهم بازنمایی رسانه­ای برای تعریف و تثبیت معانی هستند. در این مقاله، با استفاده از الگوی سه­سطحی نشانه­شناسی رولان بارت، دلالت­های صریح، ضمنی و ایدئولوژیک تحلیل می­شود. یافته­ها حکایت از تحولات عمده در روند بازنمایی شخصیت­های زنانه در این تولیدات دارند؛ شیوه­ی بازنمایی قهرمانان زن از ابتدا تا اواخر قرن بیستم، تغییرات مربوط به اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یک، و نیز دگرگونی­های مربوط به دهه­ی اخیر. درنتیجه این تحولات را می­توان تقارن و تأثیر موج­های اول تا سوم جنبش فمینیزم دانست.