طبقهبندیِ مجموعهکارگان مرتبط با موسیقی کلاسیک ایرانی بر مبنای گفتمانهای هویت در درونِ سنت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده هنرهای تجسمی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشکده نمایشی و موسیقی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jfadram.2021.310269.615476چکیده
کارگان مرتبط با سنت موسیقی کلاسیک ایرانی، حاوی آثار موسیقایی متنوعی است که نسبتهای متفاوتی با ردیف بهعنوان کارگان مرجع برقرار میکنند. طبقهبندی این مجموعهکارگانهای مرتبط با سنت ایرانی برای تحقیق و پژوهش در خصوص جوانب گوناگون سنت موسیقایی امری ضروری بهنظر میرسد. تحقیق حاضر میکوشد تا با معرفی جریانهای معطوف به هویت در درون سنت، به چارچوبها و مرزهایی برای دستهبندی کارگانهای موسیقی ایرانی دستیافته و الگویی برای آن ترسیم کند. بنابراین، در مرحلۀ نخست، چگونگی پیدایش هویت به مثابه یک مسئله طرح خواهد شد. در این مرحله با استفاده از مفاهیم هویت مرجع، دیگری و گسترش ارتباط با دیگری، سازوکار شکلگیری هویت را به مثابه یک مسئله تحلیل میشود. در مرحلۀ دوم، گفتمانهای معطوف به هویت در موسیقی ایرانی را با نگاهی استقرایی از طریق تبارشناسی نامگذاریهای سنت موسیقایی بررسی میکند. اصطلاحات ملی، سنتی، دستگاهی و کلاسیک معمولترین عناوین برای توصیف سنت موسیقایی هستند. بهنظر میرسد یکی از شاخصترین موقعیتها برای بروز مسئلۀ هویت، رواج و بهکارگیری همین عناوین متعدد است. پس از معرفی ویژگیهای این گفتمانها، با استفاده از نتایج تحقیقی دیگر از همین نگارندگان با عنوان بازشناسی ویژگیهای مرکزی موسیقی کلاسیک ایرانی به عنوان عناصر هویتساز در این سنت، با استفاده از روشی قیاسی، الگویی هویتمحور برای طبقهبندی کارگانهای مرتبط با موسیقی ایرانی ارائه میشود.