فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به بررسی موسیقیدانان زن در دوره قاجار بر اساس 118 نقاشی­ قاجاری پرداخته است. هدف از  نگارش این مقاله دست­یابی به چگونگی فعالیت موسیقیدانان زن در دوره قاجار است. اطلاعاتی که این پژوهش در اختیار مخاطب می­گذارد این است که تعداد نقاشی زنان نوازنده و رقصنده بیشتر از مردان بوده است. علت این امر گرایش و دستور شاهان به تصویرسازی زنان بوده است و سلیقه حامی که شاه بوده، عامل بسیار تعیین­کننده­ای در این زمینه بوده است. به همین دلیل نمی­توان صرفاً با اتکا به نقاشی­ها به رابطه جنسیت و ساز دست یافت. در هر صورت بررسی نقاشی­ها نشان داد از بین سازهای رایج در دوران قاجار، تار، سه­تار، دف، نقاره و سنج انگشتی بیشتر در دست زنان و برعکس تنبک، کمانچه و سنتور بیشتر در دست مردان دیده شده است. در نحوه­ نوازندگی سازهایی همچون تار و کمانچه، هیچ گونه تفاوتی بین زنان و مردان دیده نمی­شود. رقصندگان عموماً از زن­ها بودند و فقط در یک نقاشی مربوط به حوزه مردانه، پسران زن­نما دیده شدند. رقص­های متعددی نیز در این دوره رایج بوده که رقص با چاقو و گیلاس نسبت به دوره­های پیشین نوع جدیدی است. پژوهش از نظر هدف بنیادی و از نظر روش و ماهیت توصیفی_تحلیلی و تاریخی است.