فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در حقوق اسلام، ادلۀ متعددی بر ضرورت قصد در مباشر دلالت دارد و آن را اساسی­ ترین رکن در تحقق جرم به شمار آورده که بدون آن، انتساب عنوان مجرمانه و استحقاق مجازات با مشکل مواجه می­ گردد. این ضرورت در تحقق معاونت مورد اختلاف واقع شده و از امام خمینی به‌عنوان یکی از مخالفین نام برده ­اند. از آنجا که گستردگی عملیات اجرایی برخی اعمال، دخالت عوامل دیگر را جهت اجرای قصد مباشر ایجاب می‌کند، لزوم تدقیق در مسئله روشن می­ گردد؛ چراکه معاون ممکن است تحت تأثیر فریب مباشر یا برای جلوگیری از عملی شدن تهدید و یا با هدف احسان، اقداماتی انجام دهد که علی‌رغم فقدان قصد، به دلیل انتساب عنوان معاونت، محکوم به مجازات گردد. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه­ ای صورت گرفته و حاصل آن نشان می ­دهد که قول موافق با ضرورت قصد أرجح بوده و بررسی نظرات امام نیز علی‌رغم قول به کفایت علم و تأکید بر نقش عرف در تشخیص معاونت، بیانگر گرایش ایشان به این قول است. درنتیجه، در برخی مصادیق به دلیل فقدان قصد، عنوان معاونت و استحقاق مجازات منتفی خواهد بود.