تاریخ مفهوم مکتب اصفهان: بررسیِ گفتمان‌های هویت‌ساز در تاریخ معاصر موسیقی دستگاهیِ شهر اصفهان

نویسندگان

1 گروه موسیقی دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران. ایران

2 مدیر گروه موسیقی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jfadram.2021.296681.615492
چکیده

در مقالۀ حاضر عنوان مکتب اصفهان با استفاده از رویکرد انتقادی ـ گفتمانی، در بستر تاریخ معاصر موسیقیِ دستگاهی شهر اصفهان بررسی شده است. این نوشتار نشان می­دهد که عنوان مکتب اصفهان در بستر موسیقی دستگاهیِ شهر اصفهان تقریباً اوایل دهۀ چهل شمسی متولد شده و در سال­های بعد رشد و قوام یافته است. دو طیف عمده از این شهر به تبیین ویژگی­های مکتب اصفهان پرداخته­اند: طیف سپنتا ـ کسائی ـ عمومی و طیف یاوری ـ کاظمی. طیف نخست نظراتش عمدتاً معطوف به سبکی در آواز بوده و به­ویژه بر مؤلفه­هایی چون بداهه و خلاقیت تأکید داشته است؛ طیف دوم عمدتاً بر مؤلفه­هایی نظیر تَعَدُد و قدمت گوشه­ها تأکید داشته است. این مقاله نشان می­دهد که نظرات طیف نخست غالباً معطوف به وقایع موسیقایی پایتخت بوده و رویکرد طیف دوم در تقابل با طیف نخست بوده است. این نوشتار با استفاده از رویکردهای نظری ـ انتقادیِ رایج در علوم انسانیِ معاصر، و رشته­هایی چون اتنوموزیکولوژی، تاریخ و علوم­­سیاسی در ارتباط با جنبش­ها و گفتمان­های احیاگر و اصالت­گرا، به بررسی این مقوله در تاریخ معاصر موسیقی دستگاهی پرداخته است. این نوشتار نهایتاً مقولة مکتب اصفهان را پدیده­ای برخاسته از شرایط دوران مدرن و جدید در بستر تاریخ معاصر موسیقی دستگاهی می­داند.