نیازهای بنیادین روان‌شناختی و مدگرایی: نقش میانجی نیاز به بازخوردهای اجتماعی و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در کاربران اینستاگرام

نویسندگان

1 گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.30487/jcp.2026.507652.1781
چکیده

پژوهش با هدف پیش‌بینی مدگرایی براساس ارضاء نیازهای بنیادین روان‌شناختی با نقش میانجی نیاز به بازخوردهای اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در کاربران شبکه اجتماعی اینستاگرام انجام گرفت. طرح پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعۀ آماری شامل دانشجویان دانشگاه‌های شهر تبریز بود و 397 شرکت‌کننده با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای، بر اساس توصیه کلاین انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل مقیاس نیاز به بازخوردهای اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی، مقیاس اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی ، مقیاس ارضاء نیازهای بنیادین روان‌شناختی و مقیاس مدگرایی بود. داده‌ها توسط نرم‌افزار آماری SPSS24 و AMOSE24 و به روش تحلیل مسیر تحلیل گردید. نتایج همبستگی معنا‌داری بین متغیرهای پژوهشی نشان داد (0/01>P). براساس نتایج، ارضاء نیازهای بنیادین روان‌شناختی به‌ صورت مستقیم 19 درصد و به طریق غیر‌مستقیم 65 درصد از واریانس مدگرایی را تبیین می‌کند. بر اساس نتایج آزمون بوت‌استراپ و آزمون سوبل، اثر میانجی نیاز به بازخوردهای اجتماعی و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی جزئی و معنادار بود (0/05>P). نتیجه‌گیری می‌گردد، کاربرانی که نیازهای بنیادین آن‌ها به‌طور کامل ارضا نمی‌شود، به‌دنبال دریافت بازخوردهای اجتماعی بیشتری در شبکه‌های اجتماعی هستند و با افزایش وابستگی به این فضاها، تمایل بیشتری به مد پیدا می‌کنند.