فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: انسان اقتصادی از موضوعات مهم اقتصاد لیبرال کلاسیک است که محل بحث و اختلاف نظر است. بر همین اساس، هدف مقاله حاضر، بررسی این سوأل است که مولفه‌های انسان اقتصادی چیست؛ و از منظر فقهی چه نقدهایی به مفهوم انسان اقتصادی وارد است.مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌ شده است.ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد کسب منفعت شخصی، لذت‌گرایی و محاسبه‌گر و عقلایی بودن، از مهمترین ویژگی‌های انسان اقتصادی است. به مولفه های مورد اشاره نقدهایی وارد است؛ از جمله اینکه، انسان صرفاً درصدد کسب منفعت شخص نیست؛ بلکه دارای امیالی در راستای کسب منفعت جمعی نیز می‌باشدکه در مفهوم انسان اقتصادی نادیده گرفته شده است. علاوه بر این، انسان صرفاً لذت‌گرا نبوده و دارای ابعاد روحی نیز می‌باشد و در نهایت اینکه محاسبه‌گرایی انسان، مطلق نبوده و با محدودیت‌هایی مواجه است که امکان بهترین انتخاب را از وی سلب می‌کند.  از منظر فقهی نیز دو اصل استفاده بهینه از امکانات در راستای لذت توأمان مادی و معنوی و ایجاد منعفت و خیر عمومی به نحوی که عدالت برقرار شود مهمترین ویژگی‌های انسان اقتصادی است.نتیجه: در بینش اسلامی، بر خلاف اندیشه غربی که تنها به لذت‌طلبی و کام جویی مادی حداکثری می‌اندیشد، هدف نهایی رسیدن به سعادت حقیقی کمال مطلوب و قرب الهی است. به نظر لازم است در مولفه‌های انسان اقتصادی در معنای لیبرال کلاسیک آن تغییر صورت گیرد.