جامعه‌شناسی در ترکیه فرایندهای تاریخی و اجتماعی موثر در ظهور، رشد و نهادینه‌سازی جامعه‌شناسی در ترکیه

نویسندگان

1 استاد گروه جامعه شناسی، دانشگاه تهران، ایران

2 کارشناس ارشدگروه جامعه ‌شناسی، دانشگاه تهران، ایران

doi
چکیده

با ورود امواج تجدد در قلمرو عثمانی که برای سال‌های متمادی مرکزیت تمدن اسلامی را در اختیار داشت، زیست فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مسلمانان بتدریج دگرگون شد، به دنبال این دگرگونی‌ها زمینه های بروز مسایل ناشی از رویارویی سنت و تجدد و به دنبال آن شرایط ظهور رشته‌ی جامعه‌شناسی بوجود آمد. جامعه‌شناسی در ترکیه، در پاسخ به پرسش‌هایی که در ارتباط با بحران‌های بوجود آمده در حیات فکری، نظامی و سیاسی امپراطوری عثمانی مطرح شد توسعه ‌یافت. تلاش‌های فکری متفکرین این دوره برای پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها منجر به ظهور سه جریان عمده‌ی غرب‌گرایی، ترک‌گرایی و اسلام‌گرایی گردید. بنابرین ظهور جامعه‌شناسی در ترکیه با فرایند تکوین جریان‌های فکری غرب‌گرایی، اسلام‌گرایی و ترک‌گرایی به دنبال افول سیاست عثمانی‌گرایی در‌هم تنیده است. در این مقاله با بهره‌گیری از روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و با هدف کلی گسترش شناخت از وضعیت رشته‌ی جامعه‌شناسی در ترکیه به شرح فرایندهای تاریخی و اجتماعی موثر بر شکل‌گیری این رشته‌ و مسائلی که جامعه‌شناسی در این کشور از گذشته تا کنون با آن مواجه بوده است پرداخته‌ایم.