ساخت و اعتباریابی پرسشنامه شخصیت اخلاقی براساس منابع اسلامی

نویسندگان

1 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

2 دکتری روانشناسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران.

doi
10.30487/jcp.2025.421242.1632
چکیده

شخصیت‌ اخلاقی، در سال‌های اخیر یکی از موضوعات مهم در روان‌شناسی اخلاق بوده و سه حوزه منش ‌اخلاقی، هویت -اخلاقی، و مسئولیت را در بر می‌گیرد. هدف: هدف پژوهش، ساخت و اعتبار‌یابی پرسشنامه شخصیت اخلاقی براساس منابع اسلامی و تعیین ویژگی‌های روان‌سنجی آن بود. روش: روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی سیه و شانون از نوع استقرائی برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و روش پیمایشی برای بررسی روایی و اعتبار بود. جامعه آماری طلاب و دانشجویان بودند که از بین آنان تعداد 212 نفر به عنوان نمونه به شیوه نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب گردید. یافته‌ها: روایی محتوا برای یافته‌های بدست آمده و گویه‌های ساخته شده توسط متخصصین علوم انسانی و روان‌شناسی بدست آمد، هر آیتمی که حداقل CVR آن 99/0 و شاخص CVI آن 79/0، بود، انتخاب گردید. روایی سازه به دو شیوه تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی با دو ابزار spss26 و Amos24 مورد بررسی قرار گرفت و چهار عامل اخلاق خدامحور، اخلاق فردمحور، اخلاق دگرمحور و عامل اخلاق زیست محیطی، کشف و تأیید گردید و تمام شاخص‌های برازش از مطلوبیت کافی برخوردار بود. اعتبار پرسشنامه با نمره همبستگی هر عامل با نمره کل، ضریب اسپیرمن – براون، روش دو نیمه‌سازی گاتمن و آلفای کرونباخ بدست آمد. آلفای کرونباخ عامل اخلاق خدامحور (83/0)، اخلاق فردمحور (89/0)، اخلاق دگرمحور (89/0) و عامل اخلاق زیست محیطی (83/0)، بدست آمد که حاکی از همسانی درونی بسیار خوب پرسشنامه است. نتیجه‌گیری: با تأیید روایی و اعتبار پرسشنامه پژوهشگران می‌توانند در تحقیقات پژوهشی و روان‌شناختی از پرسشنامه شخصیت اخلاقی براساس منابع اسلامی استفاده کنند.