امکان‌پذیری اجرای پروتکل مقابله دینی مبتنی بر قرآن کریم در کاهش استرس ادراک‌شده: مطالعه تک‌آزمودنی طرح خط پایه چندگانه

نویسندگان

1 استاد گروه روانشناسی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه تربیت مدرس

3 استادیار گروه روانشناسی، پژوهشگاه قرآن و حدیث

4 استاد گروه علوم و معارف حدیث، پژوهشگاه قرآن و حدیث

5 استاد گروه روانشناسی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

doi
10.30487/jcp.2026.546264.1840
چکیده

پژوهش حاضر با هدف امکان‌پذیری اجرای پروتکل مقابله دینی مبتنی بر قرآن کریم در کاهش استرس ادراک‌شده، انجام شد. روش پژوهش، آزمایشی به شیوه تک آزمودنی، طرح خط پایه چندگانه بود. ابزارهای پژوهش، پرسشنامه چندمحوری بالینی میلون، مقیاس استرس ادراک‌شده و پروتکل مقابله دینی بود. نمونه‌گیری به شیوه هدفمند انجام شد و از بین مراجعه‌کنندگان دارای استرس به مرکز مشاوره سماح قم، 3 نفر انتخاب شدند. برای هر کدام از مراجعان به صورت تصادفی بین 3 تا 7 جلسه خط پایه در نظر گرفته شد. یافته‌های پژوهش، میزان رضایت بالینی مراجعان از اجرای پروتکل مقابله دینی را ۹۳ درصد و مطلوب نشان داد. همچنین یافته‌های پژوهش، میزان بهبودی هر سه مراجع را بر اساس شاخص کاهش میانگین خط پایه، ۳۶ درصد و معنادار نشان داد. در تحلیل دیداری درون موقعیتی، تغییرات سطح، تغییرات ثبات و تغییرات روند در مرحله مداخله برای هر سه مراجع، کاهشی و باثبات بود. در تحلیل دیداری بین موقعیتی، تغییرات سطح و تغییرات روند، بیانگر روند کاهشی استرس هر سه مراجع بود. همچنین، اندازه اثر با روش‌های غیرپارامتری درصد داده‌های همپوش و درصد داده‌های غیر همپوش، سنجیده شد که نتایج بیانگر اثر بسیار بالا (100 درصد) در اجرای پروتکل مقابله دینی بر کاهش استرس ادراک‌شده مراجعان است. بنابراین، امکان کاربرد پروتکل مقابله دینی مبتنی بر قرآن کریم برای افراد دارای استرس ادراک‌شده وجود دارد و این پروتکل، می‌تواند جهت بررسی کارآمدی در مجموعه‌های پژوهشی به کار گرفته شود.