نگاهی به ظرفیتهای آهنگسازی در فرم بسیط، با توجه به تعاریف موجود در رسالات مکتب منتظمیه

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه نوازندگی موسیقی ایرانی دانشگاه هنر

doi
10.22059/jfadram.2021.317775.615517
چکیده

پرسش اصلی این نوشتار این است که ساختارِ فرمالِ ((بسیط)) به عنوان یکی از فرم­های موسیقی قدیم ایران چه خصوصیاتی دارد. هدف از طرح این پرسش ارائه ­ی راهکارهایی برای احیا و به­ کارگیری مجدد این قالب در آهنگسازی دوره ­ی معاصر موسیقی ایران است. در این رهگذر، ابتدا از میان مختصات تشریح شده توسط عبدالقادر مراغی و سپس با رجوع به آثار نویسندگان پس از وی، امکانات ساختار بسیط شناسایی و تشریح، و اشتراکات و تناقض ­های موجود در آن استخراج و دسته بندی شده است. در قدم بعدی با استناد به خصایص به دست آمده، قواعد فرمال و محتوایی ساختِ بسیط ارائه شده است. سپس با اشاره به خاصیت انعطاف­ پذیری موجود در بسیط، به انشعابات موجود در این قالب اشاره شده و سرانجام انواع شش ­گانه ­ای از قالب بسیط در اختیار خوانندگان قرار گرفته است. در بخشی از مقاله ­ی حاضر برای روشن شدن تفاوت­های محتوایی هر یک از بخش­های بسیط به بررسی انواع کلامِ مورد استفاده در ساخت این فرم پرداخته شده است. در بخش دیگری از این مقاله با بررسی کارکردهای متنوع اعاده­ ی سرخانه، قدم­هایی کاربردی­ تر در چگونگی ساخت بسیط برداشته شده و دستور العملی از ساخت بسیط در اختیار خوانندگان قرار گرفته است و سرانجام برای حل تناقضات موجود بین تعاریف مختلف راه حل ­هایی پیشنهاد شده است.

کلیدواژه‌ها