هژمونی مردانه در گزیده ای از نمایشنامه های هنریک ایبسن، با رویکرد تحلیل محتوا
نویسندگان
1 ;کارشناسی ارشد کارگردانی، پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران، دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی
2 دانشیار/پردیس هنرهای زیبا، دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی
3 استادیار دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfadram.2021.308264.615462چکیده
در این پژوهش، بر اساس نظریات برخی از جامعهشناسان حوزۀ جنسیت به بررسی ویژگیهای هژمونیک مردانه در برخی از شخصیتهای مرد محوری نمایشنامههای ایبسن بر اساس سیر تاریخی نگارش نمایشنامهها میپردازیم. به همین منظور، پرسشهای اصلی این پژوهش در راستای تعیین میزان ویژگیهای مردانگی هژمونیک، مربوط به شخصیتهای مرد محوری، در گزیدهای از آثار ایبسن از نمایشنامۀ براند (۱۸۶۶) تا نمایشنامۀ وقتی ما مردهها برخیزیم (۱۸۹۹) و شناسایی و بررسی هژمونیکترین آنها، مطرح شدهاند. برای رسیدن به پاسخ این پرسشها، ابتدا با استفاده از تعریف چند تن از جامعهشناسان حوزۀ جنسیت از مردانگی هژمونیک و با توجه به الگوهای غالب مردانگی قرن نوزدهم ـ قرنی که ایبسن نمایشنامههایش را نوشته است ـ ویژگیهای مردانگی هژمونیک در این قرن مشخص شد. سپس با استفاده از روش تحلیل محتوای مقولهای، این ویژگیها به عنوان متغیر و شخصیتهای مورد نظر به عنوان واحد تحلیل در نظر گرفته شد. با شمارشِ تکرار این متغیرها از طریق رفتار، گفتار و رخداد نمایشی، میزان ویژگیهای مردانگی هژمونیک برای هر کدام از شخصیتها، تعیین و با مقایسۀ دادههای به دست آمده، هژمونیکترین آنها مشخص شدند. یکی از نتایج بدست آمده تفاوت چشمگیر در مقدار ویژگیهای مردانگی شخصیتهای مورد بررسی و همچنین وجود دوگانگی در نگرش ایبسن، در راستای نکوهش و یا ستایش مردانگی هژمونیک بود.
