بررسی یک نمونه از روایت گری در تاریخ موسیقی ایران (مطالعه ی موردی: اعدام استادان موسیقی دربارِ امیرانشاه و فرار عبدالقادر مراغی)

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه هنر تهران

doi
10.22059/jfadram.2021.306433.615452
چکیده

چکیده موضوع این مقاله بررسی روایت‌های واقعه‌ای در موسیقی دوران تیموری است. روایت‌گری یکی از مباحث مهم در علم و فلسفۀ تاریخ است. در روایت‌گری نوع و مؤلفه‌های آن اهمیت دارد. در منابع تاریخی روایت‌های متعددی از وقایع مرتبط با موسیقی می‌توان مشاهده کرد. یکی از این وقایع به مجازات و فرار استادان موسیقی دربار امیرانشاه (پسر سوم تیمور) مرتبط می‌شود که روایت‌های گوناگونی پیرامون آن مطرح شده است. هدف از این مقاله بررسی تنوع روایت‌ها و درک نسبی واقعۀ مذکور است. روش تحقیق مبتنی بر مقایسۀ تحلیلی روایت‌ها است. سوء رفتار امیرانشاه و مقصر جلوه دادن استادان موسیقی دو جنبۀ مهم این روایت‌ها است. در کُل دو گروه روایت وجود دارد که در روایت‌های گروه نخست به مجازات استادان موسیقی برمی‌گردد و در گروه دوّم روایت‌ها بیشتر تأکید بر فرار و نجات عبدالقادر مراغی است. مهم‌ترین نتایج عبارتند از: تیمور برای توجیه سوء رفتار امیرانشاه استادان موسیقی را مقصر جلوه داده است. در روایت‌های نخست سخنی از عبدالقادر نیست. در راویت‌های گروه دوم نوعی خلط میان واقعۀ مجازات استادان و فرار عبدالقادر مشاهده می‌شود. فرار عبدالقادر از روی احتیاط بوده، در زمان مقتضی به دربار برگشته، با توسل به آیه‌ای از قرآن خود را از خطر احتمالی رهایی بخشده است.