بازنمود جلوه های اساطیری پری در سینما براساس نظریة زبرمتنیت (بررسی موردی: مجموعة تلویزیونی آب پریا)( علمی- پژوهشی)

نویسندگان

1 ادبیات علوم انسانی - دانشکده ادبیات علوم انسانی - دانشگاه بیرجند -بیرجند - خراسان جنوبی -

2 ادبیات علوم انسانی - دانشکده ادبیات و علوم انسانی - دانشگاه بیرجند - بیرجند - خراسان جنوبی

3 گروه زبان و ادبیات فارسی- دانشکده ادبیات و علوم انسانی- دانشگاه بیرجند

doi
10.22059/jfadram.2020.293144.615383
چکیده

«آب پریا» سریالی است بر پایة مضامین اساطیری و افسانه‌ای که با تکیه بر نقش «پری» و تعامل آن با «انسان»، وضعیت نامناسب طبیعت ایران را می‌کاود. در این پژوهش به بررسی تحولاتی پرداخته‌ایم که در روند تبدیل پدیدۀ اسطوره‌ای پری به تصویری سینمایی و در نتیجه تغییر خویشکاری‌های آن رخ می‌دهد. برای نیل به این هدف از نظریۀ زبرمتنیت ژنت بهره برده‌ایم و تراگونگی‌ها (سبکی و مضمونی)، تقلیل‌ها و تشدیدهای زیرمتن (اساطیر و افسانه‌های مرتبط با پریان) را نسبت به زبرمتن (تصویر پریان در سریال) سنجیده‌ایم. با این هدف، فیلمنامۀ سریال با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و با روش توصیفی- تحلیلی بررسی شده است. در نهایت، روشن شد که مهم‌ترین شخصیت این سریال، آب پری، همچنان نمودی اساطیری و سه پری دیگر بیشتر نمودی افسانه‌ای یافته‌اند. تراگونگی سبکی تحت تأثیر تغییر رسانه یا مدیا بوده است؛ اما تراگونگی مضمونی بیشتر در راستای تحول شخصیت پری و تعامل او با انسان رخ داده‌است. تقلیل‌ها در زمینۀ اساطیر آفرینش و نزول درجة ایزدان و امشاسپندان بوده است که در قالب پریان نمودار می‌گردند؛ اما تشدید‌ها بیشتر در راستای هدف سریال (تأکید بر اهمیت حفظ محیط زیست و به‌ویژه آب) و با افزودن شخصیت‌های مرتبط با طبیعت انجام شده است.