فاکتورهای پیش بینی کننده کننده انجام رفتارهای مراقبت از پا و ناخن در بین سالمندان شهر اهواز: کاربرد الگوی اعتقاد بهداشتی
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
2 مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
3 گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
4 کمیته پژوهشی دانشجویان، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران
5 مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
doi
10.32592/jsmj.24.2.126چکیده
زمینه و هدف: مشکلات پا در افراد با بیشتر شدن سن افزایش مییابد. این مشکلات اغلب ناشناخته و بدون درمان باقی میماند و ممکن است به مشکلات زیادی در سالمندان منجر شود. بنابراین، این مطالعه با هدف تعیین فاکتورهای پیشبینیکننده رفتارهای مراقبت از پا و ناخن در بین سالمندان شهر اهواز با بهرهگیری از الگوی اعتقاد بهداشتی صورت گرفته است.روش بررسی: این مطالعه توصیفیتحلیلی از طریق روش نمونهگیری در دسترس و با استفاده از ابزار جمعآوری دادهها، که شامل پرسشنامه اطلاعات جمعیتشناختی و سازههای الگوی اعتقاد بهداشتی است، در بین دویست نفر از سالمندان بالای شصت سال شهر اهواز انجام شده است. دادهها با استفاده از آزمون آنالیز واریانس یکطرفه، تی مستقل و رگرسیون خطی در نرمافزار اسپیاساس نسخه ۱۶ تحلیل شد.یافتهها: در این مطالعه، متغیرهای جمعیتشناختی شامل سن، جنسیت، نمایه توده بدنی، شغل، نحوه زندگی، سطح تحصیلات، وضعیت تأهل، سابقه وجود بیماریهای پا و ناخن، سابقه سقوط و انجام دادن پیادهروی روزانه مورد بررسی قرار گرفتند. شرکتکنندگان در این مطالعه، سالمندانی بودند که میانگین سنی آنها ۱/۷ ± ۶/۶۷ سال بود. ۵۲ درصد از شرکتکنندگان مرد، و ۵/۱۳ درصد مجرد بودند. تحصیلات ۵/۷۶ درصد از شرکتکنندگان، در سطح ابتدایی بود و ۵/۳۹ درصد بازنشسته بودند. همچنین، ۸۵ درصد از شرکتکنندگان سابقه بیماریهای پا و ناخن و ۳۳ درصد سابقه سقوط داشتند. درباره رفتارهای مراقبت از پا و ناخن میتوان گفت استفاده از آب ولرم برای شستن پاها و شستن روزانه پاها با آب و صابون بهترتیب با ۵/۶۸ و ۵۷ درصد دارای بیشترین فراوانی، و ماساژ روزانه پاها با ۵/۳۰ درصد دارای کمترین فراوانی بودند. درمجموع، وضعیت مراقبت از پا و ناخن در بین سالمندان در سطح نامطلوبی برآورد شد. ازنظر عوامل پیشبینیکننده، سازههای خودکارآمدی، منافع، و شدت و حساسیت درکشده بهترتیب قویترین پیشبینیکننده رفتارهای مراقبت از پا و ناخن در بین سالمندان بودند (۰۵/۰p<). همچنین انجام دادن رفتارهای مراقبت از پا و ناخن با متغیرهای سن، سطح تحصیلات، وضعیت تأهل، سابقه وجود بیماریهای پا و ناخن، سابقه سقوط و پیادهروی روزانه رابطه معناداری داشت (۰۵/۰p<).نتیجهگیری: با توجه به یافتههای این مطالعه، که نشاندهنده تأثیر معنادار سازههای الگوی اعتقاد بهداشتی (ازجمله خودکارآمدی، منافع، و شدت و حساسیت درکشده) بر پیشبینی رفتارهای مراقبت از پا و ناخن در بین سالمندان است، استفاده از این الگو در طراحی و اجرای مداخلات آموزشی هدفمند برای بهبود رفتارهای مراقبت از پا در این گروه سنی پیشنهاد میشود. همچنین، با توجه به رابطه معنادار متغیرهای جمعیتشناختی مانند سن، سطح تحصیلات، وضعیت تأهل و سابقه بیماریهای پا و ناخن، انجام دادن این رفتارها و توجه به این عوامل در برنامهریزیهای بهداشتی و آموزشی ضروری به نظر میرسد. این یافتهها میتوانند به سیاستگذاران و متخصصان سلامت در تدوین استراتژیهای مؤثر بر ارتقای سلامت پا در سالمندان کمک کنند.
