بررسی ماهیت و ساختار وردش‌های جوی به هنگام بارش‌های بهاری فراگیر ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه آب و هواشناسی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه کردستان

2 دانشجوی دکتری اقلیم ‏شناسی، دانشگاه تبریز، گروه جغرافیای طبیعی

3 دکتری اقلیم‏ شناسی، دانشگاه تبریز، گروه جغرافیای طبیعی

4 دانشجوی دکتری اقلیم‏ شناسی، دانشگاه زنجان، گروه جغرافیای طبیعی

doi
10.22059/jphgr.2017.218909.1006955
چکیده

هدف از این مطالعه واکاوی وردش‏های جوی بارش‏های بهاری فراگیر ایران طی نیم قرن اخیر است. بدین منظور داده‏های بارش روزانة 283 ایستگاه سینوپتیکی طی دورة آماری 1961 تا 2010 از سازمان هواشناسی کشور استخراج و مرتب شد. پس از استخراج بارش‏های روزانة فصل بهار (فروردین، اردیبهشت، و خرداد)، به ‏منظور شناسایی الگوهای بارش فراگیر، داده‏های فشار سطح زمین از پایگاه دادة مرکز ملی پیش‏بینی محیطی و مرکز ملی پژوهش‏های جوی استخراج شد. سپس با اجرای تحلیل خوشه‏ای بر روی داده‏های فشار سطح زمین الگوهای همدید بارش‏های فراگیر بهاره شناسایی، بررسی، و تجزیه و تحلیل شد. نتایج حاصل از این مطالعه بیانگر آن است که بارش‏های بهاره، ضمن برخورداری از افت‏وخیز روزانه، ضریب تغییرات مکانی بسیار زیادی دارند؛ در این بین، به سمت ماه خرداد این تغییرات چشم‏گیرتر خواهد بود. نتایج حاصل از واکاوی وردش‏های جوی بارش‏های بهاری فراگیر ایران نشان داد که چهار الگوی کم‏فشار عربستان- کم‏فشار ایران مرکزی، کم‏فشار اروپا- کم‏فشار سودان، کم‏فشار خلیج فارس- پُرفشار سیبری، و الگوی چندهسته‏ای کم‏فشار خاورمیانه بیشترین نقش را در بارش‏های بهاری فراگیر ایران ایفا می‏کنند.