شناسایی نوایدههای طراحی انعطافپذیر موثر در مسکن استطاعتپذیر با استفاده از روش طراحی پژوهی
نویسندگان
1 دانشجوی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
2 دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
3 استادیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
doi
10.48311/bsnt.2025.74999.0چکیده
اهداف: تأمین مسکن قابلاستطاعت برای گروههای اجتماعی از مهمترین چالشهای جامعه محسوب میشود. رویکرد انعطافپذیری با راهکارهای متنوع میتواند سبب استطاعتپذیری مسکن گردد. این پژوهش با استفاده از روش طراحیپژوهی شکلگرفته، لذا هدف این پژوهش شناسایی موثرترین نوایدههایطراحی انعطافپذیر در مسکن استطاعتپذیر میباشد.روش ها: روش این پژوهش ترکیبی میباشد. ابتدا مؤلفههای طراحی مسکن انعطافپذیر و استطاعتپذیر با روش توصیفی استخراج و ارتباط بین این دو دسته مؤلفه، در قالب جدول هدف-محتوا بهعنوان چهارچوبنظری پژوهش برقرارشد. سپس بااستفاده از روش «پژوهش از طریق طراحی»، ۱۲ نمونهمطالعاتی مسکن استطاعتپذیر با تأکید بر انعطافپذیری، بر مبنای چهارچوبنظری تحلیلشد و 30 خردایدهطراحی از این نمونهها استخراج و دستهبندی شد. یافتهها: پرتکرارترین خردایدههایطراحی در نمونهها عبارتند از: طراحی مدولار و ساختار باز در دسته سیستم ساختاری، اتصال خشک قطعات پیشساخته و امکان تغییر و تعمیر قطعات در دسته استفاده از اتصالات خشک. سپس متناسب با بستر طراحی، تعدادی خردایده انتخاب و با ترکیب و ارتقای آنها، نوایدههایطراحی شکل گرفتند.نتیجهگیری: نوایدههایطراحی مستخرج ارزیابی شدند تا مشخص شود کدام میتوانند کارآمدتر عمل کنند .نتایج نشان میدهد که نوایدههایطراحی از نظر فراوانی اثرگذاری بر مؤلفههای مسکن استطاعتپذیر بهترتیب شامل: «اتصال مدولها در راستای تولید انواع واحد مسکونی تفکیکپذیر و توسعهپذیر با ماژولهای تکرارشونده و پاسخگو به نیازهای اجتماعی»، «پیکربندی متنوع در زمینهای متنوع شهری برای دستیابی به حداکثر استفاده و آدرسپذیر بودن فضا»، «مدول پایه مشتمل بر فضاهای ثابت و متحرک جهت استفاده از تنوع لازم و تأمین بعد نیازهای غیرمادی» و «ساختار مدولار پیشساخته تلفیقی با سیرکولاسیون عمودی با احجام ساده و هماهنگ با محیطزیست» میباشد.
