ارزیابی تاثیر کیفیت اسکان موقت در کاهش آسیب‌های روانی پس از زلزله؛ نمونه موردی: زلزله شهرستان خوی

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

3 دانشگاه ایلام

doi
10.48311/bsnt.2026.119246.82920
چکیده

اهداف: هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و استخراج عوامل موثر بر کیفیت اسکان موقت از ادبیات موضوع و بررسی تاثیر آنها بر روی کاهش آسیب‌های روانی پس از زلزله است. روش ها: در این پژوهش از ترکیب روش‌های کمی و کیفی استفاده شده است. در بخش کیفی، با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی مطالعات حوزه اسکان موقت، شرایط محیطی و کالبدی موثر بر فضاهای اسکان موقت پرداخته شد و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با چندین نفر از زلزله‌زدگان ساکن در اسکان موقت استان‌ آذربایجان شرقی و متخصصین انجام شد. عامل‌های استخراج شده از بخش کیفی در بخش کمی پژوهش مورد استفاده قرار گرفت. در بخش کمی، از پرسشنامه‌های استاندارد برای ارزیابی میزان اختلال استرس پس از سانحه و پرسشنامه محقق ساخته برای ارزیابی کیفیت اسکان موقت استفاده شد و داده‌ها با استفاده از تحلیل‌های آماری توصیفی و استنباطی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج: نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که حدود 70 درصد از زلزله‌زدگان ساکن در اسکان موقت، سطوحی از استرس و اضطراب را تجربه می‌کنند و شرایط کالبدی و محیطی محل سکونت تأثیر قابل توجهی بر وضعیت روانی آنها داشته است. همچنین، نتایج نشان می‌دهد که عوامل کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و فنی و سازه‌ای به ترتیب بیشترین تاثیر را در کاهش آسیب‌های روانی پس از سانحه دارند. نتیجه‌گیری: یافته‌های این تحقیق تأکید دارند برای کاهش آسیب‌های روانی پس از سانحه لازم است اسکان موقت در مرحله طراحی و اجرا مورد توجه قرار گیرد و متناسب با ویژگی‌های اقلیمی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی استفاده کنندگان برپا گردد.