حق اطلاع‌رسانی رسانه‌ها در انتشار تصاویر اشخاص مشهور (با تاکید بر آرای دیوان اروپایی حقوق بشر)

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران، ایمیل: motamednejad@atu.ac.ir

2 کارشناسی ارشد حقوق ارتباطات، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران، (نویسنده مسئول)، ایمیل: dashti1378@gmail.com

doi
10.22034/lrsi.2024.485125.1274
چکیده

هدف: این مقاله توضیحی از آرای دیوان اروپایی حقوق بشر در خصوص حق رسانه‌ها در بیان آزاد، دریافت و انتشار اخبار مربوط به شخصیت‌های مشهور به مردم در قالب تصویر است. این آرا نمایانگر این امر هستند که چگونه دیوان اروپایی حقوق بشر میان دو حق متعارض حق بر تصویر و حق آزادی بیان، تعادل برقرار می‌کند. بررسی و پی بردن به نحوه ایجاد این تعادل، منجر به یافتن نکات منفی و اشتباهات در تحلیل و تصمیم‌گیری، کشف مزایای رویه قضایی دیوان اروپایی در این خصوص و  بهره‌گیری از تجربیات متفاوت دیوان خواهد شد. روش : در این مقاله، اسناد حقوقی، آرای دیوان اروپایی حقوق بشر، مقالات فارسی و انگلیسی و سایت‌های معتبر به روش توصیفی- تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها: حق بر آزادی بیان از بنیادی‌ترین حقوق ذاتی شناخته شده در جهان است. حق نام برده شده از پایه‌های دموکراسی به شمار می‌رود و یکی از جلوه‌های مشهور آن، حق بر آزادی بیان رسانه‌ها در اطلاع‌رسانی اخبار می‌باشد. به همراه توسعه رسانه‌ها و رشد فکری جوامع، حق عموم بر دریافت اخبار و اطلاعات در کنار حق بر آزادی بیان مورد حمایت قرار گرفته است. با این حال، این دو حق مطلق نیستند و در تصادم با حق بر حریم خصوصی، به ویژه حق بر تصویر، با استثنائاتی مواجه می‌شوند. مطابق با حق تصویر، نبایست تصاویر افراد را بدون رضایت آنها منتشر کرد. با این وجود، عده‌ای به علت شهرتی که نزد عموم پیدا می‌کنند، به اندازه سایرین از حق بر تصویر برخوردار نیستند. در مواردی منفعت عمومی اقتضا می‌کند تا عموم از طریق رسانه‌ها از زندگی اشخاص مشهور مطلع شوند، هرچند که همچنان حق بر تصویر آنها در ابعاد کوچک‌تری محفوظ است. چنین امری در رویه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر با ملاحظه معیار «منفعت عمومی» جلوه‌گر شده است و آرای رویه سازی صادر شده‌اند که بیانگر تلاش دیوان در ایجاد توازن میان دو حق رقیب، یعنی از یک سو حق بر تصویر و از سوی دیگر حق رسانه‌ها بر اطلاع‌رسانی به عموم، است.نتیجه گیری: دیوان اروپایی حقوق بشر سعی کرده است هم به حق تصویر و هم به حق حریم خصوصی افراد عمومی احترام بگذارد و در این مسیر، آرای متفاوت و موثری بر مبنای معیار «منفعت عمومی» ارائه کرده است . با وجود اینکه از این معیار تعریف دقیقی وجود ندارد، در تحلیل و تصمیم‌گیری در خصوص تصادم میان حق آزادی بیان و حق تصویر، منطقی به نظر می‌رسد.