کاربردها، چالش ‏ها و ابزارهای هوش مصنوعی در آموزش

نویسندگان

1 استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. رایانامه: Karami.edu@cfu.ac.ir

doi
10.22034/lrsi.2025.516171.1353
چکیده

هدف: هدف این مطالعه، مروری نظام‏مند بر مطالعاتی پیرامون کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری است تا اطلاعات جامعی در مورد کاربردها، چالش‏ ها و ابزارهای هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری، به معلمان ارائه دهد.روش پژوهش: این مطالعه یک تحقیق کیفی است که از طریق روش مرور نظام‏مند انجام شده است. جامعه آماری شامل 62 مقاله و کتاب مرتبط با کاربرد هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری بود که از این تعداد، 40 مقاله و کتاب به طور هدفمند و بر اساس سؤالات تحقیق، انتخاب شدند. در مرحله اول، در بازه زمانی "از سال 2021 تا 2025"، پایگاه‌های علمی معتبر و منابع مرتبط موجود در IGI Global با استفاده از کلمات کلیدی مرتبط با هوش مصنوعی جستجو شدند و کلیه مقالات و متون مرتبط، جمع‌آوری گردید، سپس داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون (تماتیک) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: بر اساس نتایج مطالعات انجام‌شده در زمینه‌ کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری، 17 مضمون اصلی و 53 مضمون فرعی شناسایی شدند. در حوزه‌ چالش‌های هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری نیز، 7 مضمون اصلی و 26 مضمون فرعی شناسایی گردید؛ به‏ علاوه، در زمینه‌ ابزارهای به کارگیری هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری، 45 ابزار هوش مصنوعی مختلف شناسایی شد که در 6 طبقه قرار گرفتند. طبق یافته‌ها، شخصی‌سازی تدریس و یادگیری؛ دستیار معلم؛ تولید محتوا؛ راهنمایی و پشتیبانی از یادگیرندگان؛ کمک به درک مفاهیم پیچیده‌ علمی؛ ایجاد سیستم‌های آموزشی هوشمند؛ و موارد دیگر از جمله کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری هستند. افزون بر این، چالش اخلاقی و امنیتی، چالش زیرساختی، چالش دسترسی، چالش قانونی، چالش سیاست‏گذاری، چالش اجتماعی فرهنگی، و چالش پداگوژیکی از جمله چالش‌های هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری به‏ شمار می‌روند. ابزارهای هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری نیز شامل ابزارهای تولید محتوا، ارزیابی و بازخورد، دستیار پژوهش، مدیریت کلاس درس و شخصی‎سازی یادگیری، چت‏ بات و دستیار هوشمند، و دستیار معلم می‌باشند. نتایج: بر اساس نتایج مطالعات انجام شده می‏ توان گفت هوش مصنوعی، کاربردهای متنوعی در آموزش و یادگیری دارد، ولی معلمان برای استفاده از این فناوری در آموزش باید با این فناوری، قابلیت‏ ها و چالش ‏های آن آشنا شوند و بر فعالیت ‏های دانش ‏آموزان در این فناوری، نظارت داشته باشند و استفاده آنها را مدیریت کنند، چرا که استفاده نامناسب و بدون نظارت معلم، آسیب‏ زا خواهد بود.