شناسایی و ناحیه بندی تغییرات زمانی و یکنواختی بارش ایران
نویسندگان
1 استاد آب وهواشناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه خوارزمی
2 دانشجوی دکتری آب وهواشناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه خوارزمی تهران
3 دانشیار آب وهواشناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه خوارزمی
4 استادیار آب وهواشناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه خوارزمی
doi
10.22059/jphgr.2017.62841چکیده
بارش از متغیرترین عناصر اقلیمی است که تغییرات آن پیامدهای محیطی و اقلیمی دارد. هدف از این پژوهش شناسایی نواحی اقلیمی از نظر توالی روز بارشی و بررسی ویژگی یکنواختی بارش است. برای تحقق اهداف از روش تحلیل خوشهای برای ناحیهبندی اقلیمی و به منظور بررسی پراکندگی مکانی و زمانی بارش از آمارة ضریب تغییرات و یکنواختی (H) در سه بازة زمانی (ده سال اول، دوم، و سوم) سالانه و فصلی برای شناخت جزئیات تغییرات بارش استفاده شد. بر اساس معیار روز بارشی (بارش یکروزه تا بارش با توالی هفت روز و بیشتر)، ایران به هفت ناحیة اقلیمی تقسیم شد. سپس، نواحی مختلف ایران از لحاظ سهم توالیهای بارش در تأمین روز بارش مقایسه شد. مشخص شد که بارش یکروزه در اغلب نواحی بیشترین سهم را در ایجاد بارش دارد. همچنین، مشخص شد که میانگین ضریب تغییرات سالانة ایران در دهة سوم (2004-2013) افزایش یافته و شاخص یکنواختی بارش این دهه کاهش یافته است؛ به عبارت دیگر، بارش در دهة سوم به تمرکز گرایش داشته است. نمایة یکنواختی بارش ناحیهها نشان داد که ناحیة 4 (شمال غرب و شمال شرق کشور) و ناحیة 3 (سواحل شمال کشور) تمایل به یکنواختی زمانی دارند و کمترین مقدار یکنواختی مربوط به ناحیة 1 (سواحل جنوب و جنوب شرق کشور) است.