فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این تحقیق ضمن آسیب‌شناسی فرایند اطلاع‌رسانی در ایام کرونا در ایران با هدف طراحی راهکارهای مقابله با اخبار جعلی در فضای رسانه ای ایران (مطالعه موردی: اینفودمی کووید19) انجام شده است. روش: این پژوهش یک پژوهش کیفی اســت که با اســتفاده از تحلیل مضمون 15 مصاحبه با صاحب‌نظران ارتباطات اجتماعی و فعالان رسانه‌ای به شناســایی راهکارهای مقابله با اینفودمی کووید19 در ایران پرداخته و شبکه مضامین را برای آن ارائه داده و ابعاد و مولفه‌های هر مضمون را مشخص کرده است.یافته‌ها: مضامین اصلی شناسایی‌شده از تحلیل متن مصاحبه‌های انجام‌شده عبارت‌اند از: «روزنامه‌نگاری کنش‌گر»، «روابط عمومی پیشگیرانه»، «سیاست‌زدایی از پدیده‌های علمی»، «اقدامات حقوقی- قضایی» و «بازسازی اعتماد ملی». برای «روزنامه‌نگاری کنش‌گر» باید این موارد را که به عنوان مضامین سازمان دهنده شناسایی شده‌اند در دستور کار قرار داد: مطالبه‌گری  روزنامه‌نگاری علم، تشکیل میز فکت چکینگ، استفاده از هوش مصنوعی، مهارت برخورد غیر انفعالی با شایعات، کیفی گرایی رسانه‌ها به جای کمی گرایی، همگرایی رسانه ای و ارتقای مهارت‌های شناختی مخاطبان. برای تحقق «بازسازی اعتماد ملی» باید به این موارد توجه کرد: تقویت روزنامه‌نگاری مستقل، اقدام حداکثری و اعلام حداقلی و تحول در شیوه حکمرانی.نتیجه‌گیری: توسعه و تقویت جریان تحزب در کشور و رقابت احزاب واقعی، بستری را برای مقابله با اخبار جعلی و نادرست فراهم می‌کند. منابع و مراجع خبری اگر هویت سیاسی و حزبی مشخصی داشته باشند، به خاطر حفظ اعتبار و جایگاه تشکل خود در جهت تولید و توزیع اطلاعات درست و صحیح گام برمی‌دازند. در موقعیتی که افراد به هیچ صنف و گروه و حزبی وابسته نیستند، نگرانی بابت تکذیب ادعاها و گفته‌های خود ندارند و به راحتی محتواهای جعلی را ساخته و منتشر می‌کنند. به عبارت دیگر وابستگی به صنف و گروه و حزب، هزینه‌های دروغ‌پردازی را افزایش می‌دهد.  نهادهای دولتی و خصوصی که مسئولیتی درباره بیماری کووید19 و تبعات آن دارند باید با بهره‌گیری از مدل «روابط عمومی پیشگیرانه» اطلاع‌رسانی خود را انجام دهند. یکی از چالش‌ها و دغدغه‌های اصلی بیشتر شرکت‌کنندگان، مواجهه سیاسی در کشور ایران با پدیده‌های علمی است. «سیاست‌زدایی از پدیده‌های علمی» پیشنهادی است که در بحرانی با موضوع ارتباطات سلامت ضروری به نظر می‌رسد. سکوت رسانه‌ای یا دلیل‌تراشی برای یک ادعای اشتباه که در نتیجه سیطره نگاه سیاسی بر علم اتفاق می‌افتد می‌تواند زمینه‌ساز رشد و گسترش اخبار جعلی شود. تشکیل «میز تخصصی فکت چکینگ» با ماموریت رصد اخبار جعلی مرتبط و اقناع مخاطبان یک پیشنهاد اجرایی است که در کشور ما تجربه نشده است. یافته‌های این پژوهش مبنی بر ضرورت «توزیع افقی اطلاعات و پرهیز از سلسله مراتب عمودی» با نظریه «جامعه شبکه‌ای» همخوان است.