حیاتِ حیاط: بررسی سیر تحول حیاط خانههای تهران در دوره معاصر و عوامل مؤثر بر آن
نویسندگان
1 گروه مرمت و مطالعات معماری ایران، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
چکیده
اهداف: حیاط در گذشته نقش بسیار پررنگتری نسبت به امروز ایفا میکرده است. پس از تغییرات در ساختار جامعه، خانه و حیاط دستخوش تحولاتی شد. پژوهش حاضر درصدد بررسی این تحولات و دلایل وقوع آن در طی دوران معاصر بوده است. روشها: جمعآوری اطلاعات این پژوهش بهصورت کتابخانهای است. یافتهها: نتایج پژوهش حاکی از آن است که در گذشته حیاط بهعنوان عنصر سازماندهنده به فضاهای خانه، عنصری برای تأمین نور و تهویه فضاها، ارتباطدهنده با طبیعت و فراهمکننده فضای مناسب برای آسایش خانواده و برگزاری مراسمها بوده است. اما نقش حیاط در خانههای امروز صرفاً فضایی واسط بین خانه و معبر، حرکت اتومبیلها و گاهی دارای چند باغچهی کوچک برای استفاده بهینه از فضاهای باقیمانده از مسیر حرکتی اتومبیل است. نتیجهگیری: با توجه به تغییر ساختارهای فرهنگی و اجتماعی جامعه، مطمئناً احیای عینبهعین فضای حیاطهای سنتی برای جامعهی امروز کاری عبث، اشتباه و تصمیمی احساسی است. به نظر میرسد که همان حیاطهای سنتی در ساختار جدیدِ شهری که خانهها بر هم اشراف دارند، به ارتفاع و بالای برجها (بامهای سبز) که اشرافی بر آن نیست، برده شده است. علت این تغییرات را میتوان سیر تحولات ایجاد شده در همهی ابعاد جامعه، از دوران قاجار دانست. با توجه به این تحولات، روابط و مفروضات دنیای سنت توان حیات را در دنیای معاصر نداشتند. با تغییر کالبدهای ادراکی انسان معاصر، کالبدهای محیطی او نیز تغییر کرد. خانه به عنوان مرتبطترین فضا با انسان، دستخوش تغییرات اساسی شد و حیاط به عنوان یکی از مهمترین فضاهای آن، از این تغییرات مصون نبوده است.
