فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این مقاله، بررسی ظرفیت مطالعه تاریخ اجتماعی معاصر بر شالوده اسناد آرشیوی ارتباطات اجتماعی است. مسئله‌ای که بر پایه یک اصل بدیهی در این مقاله مورد سنجش قرار می‌گیرد به مفهوم ارتباطات بازمی‌گردد. از آن‌جا که زندگی اجتماعی انسان در تعاملات و ارتباطات با دیگران معنا می‌یابد، آیا می‌توان گفت که مطالعه مفهومی و تحلیل مضمون مسائل مربوط به ارتباطات اجتماعی، موجب گره‌گشایی از کل ابعاد پنهان تاریخ اجتماعی می‌شود؟ بدین‌منظور، فرض مطروحه را در یک نمونه آزمایشی مورد سنجش قرار دادیم. از آن‌جا که آبادان، به دلیل تحولات صنعتی و به‌کارگیری مؤلفه‌های تمدنی مدرن، یکی از پیشگامان تحول اجتماعی ایران معاصر بود، الگوی مناسبی برای ظرفیت‌سنجی این آزمایش پژوهشی، در مطالعه این تحولات و تسری روش‌شناختی به سایر نقاط، ایجاد می‌کند. به‌منظور بررسی فرض پیش‌گفته، ابتدا مفاهیم مشترک ارتباطاتی از تعدادی دایره‌المعارف بین‌المللی ارتباطات مستخرج شد. در مرحله بعد تعداد 6128 سند آرشیوی مربوط به مسائل شهر آبادان با جست‌وجو در نرم‌افزار «رسا» سازمان اسناد و کتابخانه ملی از طریق توصیفگر «آبادان» به‌دست آمد و طی چند مرحله اسناد ارتباطاتی مقارن با مطالعه تاریخ اجتماعی تصفیه و تحصیل شد. نتایج به‌دست آمده حاصل از دیدگاه استادان ارتباطات به‌طور کلی نشان می‌دهد که مطالعه اسناد آرشیوی ارتباطات اجتماعی در روشن‌سازی بیش از نیمی (54/71 درصد) از مسائل مربوط به تاریخ اجتماعی مؤثرند.