فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: تغییرات سطح زیر کشت به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی تأثیرات عمیقی بر اقتصاد، محیط‌زیست و زندگی روستاییان دارد. سیر نزولی جمعیت روستایی استان فارس همانند کل کشور مشهود بوده,و از سال 1385 تا کنون 18 درصد جمعیت روستایی استان کاهش یافته است که یکی از دلایل عمده آن کاهش سطح زیر کشت بدلیل کمبود منابع آبی استهدف: این تحقیق باهدف شناسایی تغییرات سطح زیر کشت در استان فارس و تأثیراتی که می‌تواند بر روستاها داشته باشد انجام شده است.روش‌شناسی: این تحقیق از نوع کاربردی و توصیفی - تحلیلی است. روش مورداستفاده برای تحلیل داده‌ها کمی بوده و از ابزارهای سنجش‌ازدور و تحلیل‌های آماری برای استخراج و پردازش داده‌ها بهره گرفته شده است. داده‌ها شامل اطلاعات از سه منبع اصلی ماهواره‌های MODIS، TRMM و GRACE هستندقلمرو جغرافیایی پژوهش: استان فارس با مساحتی در حدود ۱۲۲٬۶۰۸ کیلومترمربع، و 4.85 میلیون نفر در سال 1395چهارمین استان بزرگ ایران است. جهت تحقیق هشت شهرستان استان فارس جهت نمونه (شیراز، آباده، فیروزآباد، داراب، لامرد، جهرم، سپیدان، و قیر و کارزین) انتخاب شده‌اند. این هشت شهرستان بر اساس تنوع مختلف جغرافیایی، کشاورزی، بحران منابع آبی، و دسترسی به داده‌های معتبر انتخاب شده‌اندیافته‌ها: تغییرات سطح زیر کشت نشان می‌دهد که سطح زیر کشت در استان فارس از سال 2002 تا 2020 کاهش یافته است. کاهش کلی سطح زیر کشت استان فارس از 500 هزار هکتار در سال 2001 به حدود 350 هزار هکتار در سال 2020، نشان‌دهنده یک روند نزولی است. بیشترین کاهش در فاصله 2008 تا 2010 و 2017 تا 2019 اتفاق افتاده استنتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که میان کاهش منابع آب زیرزمینی، نوسانات بارش، و افت سطح زیر کشت یک رابطه مستقیم و قابل‌توجه وجود دارد. هرگاه بارش کاهش‌یافته (به‌ویژه در سال‌های ۲۰۰۸، ۲۰۱۰ و ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷)، ذخایر آب زیرزمینی نیز افت کرده و در نتیجه سطح زیر کشت کاهش‌یافته است. این رابطه به‌ویژه در سال‌های بحرانی (۲۰۱۰ و ۲۰۱۵) مشهود بوده است. شهرستان‌های قیر و کار زین، شیراز و جهرم، فیروزآباد استفاده بی‌رویه از منابع آب‌های زیرزمینی منجر به خشک‌شدن چاه‌ها و کاهش سطح زیر کشت شده و به دنبال آن کاهش جمعیت روستایی شده است..