فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف: تاکنون معماری ایرانی از جنبه‌های تاریخی، فلسفی، شکلی و فضایی موردمطالعه قرارگرفته است. دستور زبان شکل ابزاری تحلیلی برای مطالعه سبک‌ها و تاریخ معماری است که توانایی ارائه یک‌زبان مشترک و چهارچوب مفهومی، شکلی منسجم و یکپارچه برای بررسی تفاوت‌های جغرافیایی و تحولات زمانی معماری ایرانی دارد. در این پژوهش گام نخست برای تدوین این دستور زبان مشترک معماری ایرانی، با تدوین یک دستور زبان شکل اختصاصی مربوط به خانه‌های سنتی کاشان، برداشته‌شده است. روش ها: از صد خانه میراثی شناسایی شده، تعداد 19 نمونه به روش نمونه‌گیری اتفاقی/قضاوتی انتخاب‌شده‌اند. با تحلیل شکلی و فضایی نمونه‌ها، قواعدی حداقلی برای تولید ساختارهای شکلی و فضایی ارائه‌شده است. یافته‌ها: دستور زبان ارائه‌شده در 4 مرحله، ساختار شکلی و روابط فضایی میان اشکال را تولید می‌کند. دامنه معتبر متغیرها و بیان جبری ارائه‌شده است. هم‌چنین به کمک دستور زبان، فضاهای موجود در نمونه‌ها گونه شناسی شده‌اند. در خانه‌های کاشان مهم‌ترین فضاها، فضاهایی با عرض 5 پیمون، بر اساس ساختار شکلی به 8 گونه شکلی قابل افراز هستند. ازنظر روابط فضایی میان اجزا نیز می‌توان 6 گونه‌ی مشخص از روابط میان اجزای داخلی هر یک از ساختارهای شکلی پیشین شناسایی کرد که در بخش یافته‌ها شرح داده‌شده‌اند. نتیجه‌گیری: دستور زبان ارائه‌شده می‌تواند ساختار منسجمی برای مطالعه‌ی معماری ایرانی باشد. همچنین می‌تواند به‌عنوان ابزاری مناسب برای مطالعه‌ی گونه شناسی های شکلی مورداستفاده قرار گیرد. امکان مقایسه و همچنین ارتباط میان گونه‌های مختلف شکلی را فراهم و مطالعات را انسجام بخشد.