تأملی در نظام معرفت‌شناسی دانشجویان در باب خدا (یک مطالعۀ پدیدارشناسانه)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی دانشگاه شهید باهنر. کرمان. ایران

doi
10.22034/ksiu.2022.92.647
چکیده

هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر، «تأملی در نظام معرفت‌شناسی دانشجویان در باب خدا» بود. روش: این پژوهش در چارچوب روش تحقیق کیفی و از نوع پدیدارشناسانه بود. جامعۀ آماری، کل دانشجویان دانشگاه شهید باهنر بود که 17 دانشجو با روش نمونه‌گیری داوطلب- هدفمند و اصل اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار پژوهش، مصاحبۀ نیمه ساختاریافته بود. روش تجزیه و تحلیل داده‌ها، کلایزی بود. یافته‌ها: این پژوهش در نظام معرفت‌شناسی دانشجویان در باب خدا، به چهار مضمون اصلی در ابعاد اعتقادی، شناختی، ارتباطی و معنابخشی با هشت زیرمضمون و 161 کد دست یافت. در این ابعاد می‌توان دانشجویان را در دو محور قرار داد؛ در بعد اعتقادی، هر دو گروه به خدا و هستی‌بخشی او اعتقاد دارند. در بعد شناختی، گروه اول شناخت کمی نسبت به خدا و مهم‌ترین دستورات خدا و عمل خدا در رابطه با انسان دارند. این گروه در ارتباط معنوی خود با خدا، به خصوص در انجام واجبات و دستورات الهی دچار تزلزل‌اند. دستۀ دوم، آگاهی و دانش و شناخت کافی نسبت به خدا دارند؛ ارتباط معنوی خوبی با خدا دارند؛ هر چند مشکلات و فشارهای زندگی ممکن است گاهی رابطۀ برخی از آنها را با خدا خدشه‌دار کند، اما معمولاً با دلایل خود مبنی بر مصلحت و تدابیر خیراندیشانه خدا به حالت اولیه خود بازمی‌گردند. همچنین هر دو گروه در ارتباط عاطفی یا الگوی تعاملی دوستانۀ خود با خدا استوارند. هر دو گروه زندگی را در پرتو وجود خدا معنادار می‌دانند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن بود که هر چند حداکثر دانشجویان شناخت خوبی نسبت به خدا و عمل خدا در رابطه با انسان و همچنین ارتباط معنوی خوبی هم با خدا داشتند، اما در باب دانشجویانی که دچار ضعف در مبانی شناختی نسبت به خدا و ارتباط معنوی با خدا می‌باشند، نگرانی فزاینده‌ای وجود دارد و به طور حتم این گروه به توجه ویژه و یاری بیشتری در این عرصه نیازمندند.