شناسایی پیشرانهای اثرگذار بر تحقق شهر خلاق با رویکرد آیندهپژوهی و سناریومحوری (مطالعه موردی: کلانشهر تبریز)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
doi
10.22034/jget.2025.487349.1590چکیده
مقدمه: شهرهای خلاق شهرهایی هستند که قادرند برای مشکلات روزمرهی خود راهحلهای جدیدی ارائه کنند.هدف پژوهش: با توجه به مسائل و مشکلات متعدد شهرهای امروزی و ضرورت برنامهریزی شهری خلاقیتمحور در بطن این شهرها، پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشرانهای اثرگذار بر تحقق شهر خلاق در کلانشهر تبریز با رویکرد آیندهپژوهی و سناریومحوری نگارش شده است.روش شناسی: روش تحقیق در پژوهش حاضر آمیخته (کمی-کیفی) با هدف کاربردی و ماهیت تحلیلی-اکتشافی است که در راستای تجزیه و تحلیل اطلاعات از تکنیک تحلیل اثرات متقاطع در نرمافزار MICMAC و تحلیل اثرات متقابل در نرمافزار Scenario Wizard استفاده شده است. همچنین اطلاعات تحقیق حاضر با بهرهگیری از روش دلفی خبرگان (15 نفر نخبه و مدیر شهری) گردآوری گردیده است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی یکی از شهرهای بزرگ ایران است. این شهر بزرگترین شهر منطقهی شمال غرب کشور بوده و قطب اداری، ارتباطی، بازرگانی، سیاسی، صنعتی و فرهنگی این منطقه شناخته میشود.نتایج و بحث: یافتههای تحقیق نشان میدهد که بیشترین اثرگذاری در سیستم تحقق شهر خلاق تبریز مربوط به پیشرانهای شناسایی افراد مؤثر، برقراری تعامل با نخبگان، نقش سازمانهای تسهیلگر، تقویت و پرورش خلاقیت، نوآوریهای اساسی و مشوقهای مالی میباشد. بیشترین اثرپذیری نیز مربوط به پیشرانهای شناسایی افراد مؤثر، ظرفیتسازی اجتماعی، تحقق جامعهی مدنی، عوامل روحی-روانی، تقویت و پرورش خلاقیت و ابعاد نگرشی، رفتاری و محیطی میباشد.نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد 5 سناریو با امتیاز بسیار بالا و احتمال وقوع بیشتر در راستای تحقق شهر خلاق تبریز وجود دارد. در سناریوی اول تمام وضعیتها مطلوب و در سناریوی دوم همهی وضعیتهای احتمالی خنثی با تأکید بر ادامهی روند موجود است. سناریوی چهارم حالت بینابینی و سناریوی پنجم نیز بر وخیم شدن اوضاع تأکید دارد.